Serviste çalışan hemşire kaç hastaya bakar? Hastanelerde yatan hasta servislerinde görev yapan hemşirelerin kaç hastaya bakması gerektiği, sağlık çalışanlarının en çok merak ettiği konulardan biri. Özellikle personel yetersizliği, artan iş yükü ve hasta güvenliği başlıkları bu tartışmayı daha da kritik hale getiriyor. Peki mevzuatta “1 hemşire = X hasta” şeklinde net bir sayı var mı? Uygulamada durum nasıl?
Yoğun bakımlarda hemşire/hasta oranı daha net
20.07.2011 tarihli, 28000 sayılı resmi gazetede “YATAKLI SAĞLIK TESİSLERİNDE YOĞUN BAKIM HİZMETLERİNİN UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ” yayımlanmıştır. Bu mevzuata bakıldığında, yoğun bakım üniteleri için hemşire başına düşen hasta sayısının daha açık standartlarla belirlendiği görülüyor. Bunun temel nedeni, yoğun bakım hastalarının sürekli ve yakın izlem gerektirmesi ve bakım yükünün çok daha ağır olması.
Mevzuat ekinde yoğun bakım grupları ve basamak çeşitlerine göre 1 hemşirenin kaç hastaya bakacağı netleştirilmiştir. Örneğin; Erişkin yoğun bakımda 3. basamaklarda her hemşire 2 hastaya, 2. basamaklarda her hemşire 3 hastaya tedavi ve bakım verir.
Bu nedenle yoğun bakımlarda hemşire sayısı planlaması, hasta güvenliği açısından daha sıkı kurallara bağlanmış durumda.
Servislerde neden “1 hemşire = X hasta” sayısı yok?
Dahiliye, cerrahi, göğüs, ortopedi gibi yatan hasta servislerinde ise tablo farklı. Mevzuatta;
- Hemşire başına kaç hasta düşeceği,
- Nöbette kaç hemşire olması gerektiği,
- “1 hemşire = X hasta” şeklinde kesin ve sayısal bir standart
çok net biçimde sayı olarak yazılı değil. Bu durum, hastaneden hastaneye ve aynı hastanenin farklı servislerinde bile farklı uygulamalara yol açabiliyor.
Mevzuat ne söylüyor? (Sayı yok ama çerçeve var)
Her ne kadar servisler için net bir oran verilmemiş olsa da, mevzuat ve genel düzenlemeler şu temel ilkeleri vurguluyor:
- Hizmetin güvenli yürütülmesi
- Hasta güvenliği
- İş yüküne göre yeterli personel planlaması
- Hemşirenin mesleki sorumluluğunu yerine getirebilmesi
Yani rakam yazmasa bile, personel yetersizliği nedeniyle hizmetin aksaması hem kurum hem de çalışan açısından hukuki risk doğurabilecek bir durum olarak değerlendiriliyor.
Uygulamada karşılaşılan sorun: Gece nöbetlerinde aşırı hasta yükü
Sahada çalışan hemşirelerin en çok dile getirdiği başlıklardan biri, özellikle gece nöbetlerinde aşırı hasta yükü. Bazı servislerde;
- 1 hemşirenin 25–30 hastaya baktığı,
- İş yükünün güvenli bakım vermeyi zorlaştırdığı,
- Hata riskinin arttığı,
- Hasta ve çalışan güvenliğinin tehlikeye girdiği
yönünde ciddi şikâyetler bulunuyor. Bu tablo, sadece hemşirelerin tükenmişliğini artırmakla kalmıyor; aynı zamanda bakım kalitesini doğrudan etkileyebiliyor.
Hasta güvenliği ve hukuki sorumluluk
Uzmanlara göre aşırı iş yükünün bulunduğu servislerde, hem idare hem de sağlık çalışanları açısından risk oluşabiliyor. Çünkü;
- Yetersiz personelle hizmet sunulması,
- Öngörülebilir risklere rağmen önlem alınmaması,
- Hasta güvenliğinin tehlikeye atılması
olası bir olumsuzlukta ciddi sonuçlar doğurabilecek başlıklar arasında değerlendiriliyor.
Pratikte ne yapılabilir?
Eğer bir serviste iş yükü makul sınırların çok üzerindeyse (örneğin gece tek hemşireye 25–30 hasta düşmesi gibi); bu durumun hasta güvenliği riski oluşturduğu vurgulanarak sürecin yazılı bildirim/dilekçe ile idareye iletilmesi öneriliyor.
Yazılı bildirim, hem kurumun durumu kayıt altına almasını sağlar hem de çalışanı olası süreçlerde koruyucu bir zemine taşır.
Sonuç: Rakam yok ama sorumluluk var
Özetle; servislerde hemşire başına düşen hasta sayısı için mevzuatta net bir rakam bulunmuyor. Ancak bu durum, personel yetersizliği ile sınırsız şekilde hizmet yürütülebileceği anlamına gelmiyor. Mevzuatın çizdiği çerçeve açık: hasta güvenliği, hizmetin güvenli sunumu ve yeterli personel planlaması esas.
Sağlık sisteminde sürdürülebilir ve güvenli bakım için, hemşire iş yükünün makul ve yönetilebilir seviyelere çekilmesi hem çalışan sağlığı hem de hasta güvenliği açısından kritik önem taşıyor.
Hemşireler. Net – Haber Departmanı
