0) Hızlı Başlangıç Değerlendirmesi (Triage)
- Şüphe kriterleri: Ateş/hipotermi, taşikardi, taşipne, bilinç değişikliği, oligüri, hipotansiyon, cilt perfüzyon bozukluğu.
- Yaşam bulguları: TA/MAP, nabız, SpO₂, ısı, solunum, kapiller dolum, periferik ısı.
- Bilinç: GKS, ajitasyon/deliryum bulguları.
- Laboratuvar/izlem: Laktat, tam kan, CRP/PCT (varsa), böbrek/karaciğer fonk., koagülasyon.
- Kaynak/odak: Akciğer, idrar yolu, karın, cilt/yara, kateter, port vb.
- Sıvı durumu: I/O, cilt turgoru, ödem, akciğer sesleri.
1) Tanı: Doku perfüzyonunda bozulma (sistemik hipoperfüzyon)
Amaç/sonuç: MAP hekim hedefinde; kapiller dolum iyileşir; ekstremiteler ısınır; mental durum toparlar.
Girişimler:
- Sık vital takip: TA/MAP, nabız, SpO₂, solunum, ısı; şok indeksi ve perfüzyon bulguları.
- Damar yolu: Geniş damar yolu/kateter güvenliği; sıvı resüsitasyonunun izlenmesi (hekim istemi).
- Sıvı yanıtı: TA/MAP, nabız, idrar çıkışı, laktat trendi, cilt perfüzyonu ile değerlendir.
- Vazopressör başlanırsa (örn. norepinefrin): infüzyon pompası, damar yolu ekstravazasyon riski, periferik iskemi bulgularını izle (protokole göre).
- Isı kaybını azalt; hastayı ısı dengesinde tut (hipotermi/perfüzyon). Değerlendirme ölçütü: MAP/perfüzyon bulguları düzelir; bilinç artar; laktat düşüş trendi.
2) Tanı: Enfeksiyonun yayılımı / Enfeksiyon kontrolünde yetersizlik
Amaç: Enfeksiyon odağı kontrol altına alınır; ateş ve inflamasyon bulguları azalır.
Girişimler:
- Kan kültürü ve odak kültürleri alım sürecini hızlandır (antibiyotik öncesi mümkünse), aseptik teknik.
- Antibiyotiklerin zamanında uygulanması; alerji/anafilaksi ve yan etki izlemi.
- Odağı düşün: kateter, yara, idrar, akciğer, karın → hekimle hızlı iletişim.
- Kateter bakımı: gereksiz kateterlerin çıkarılması için ekip bilgilendirme; port/IV hatlarda asepsi.
- El hijyeni, izolasyon önlemleri (damlacık/temas vb. klinik kararıyla). Değerlendirme: Ateş azalır; kültür/klinik yanıt alınır; yeni odak gelişmez.
3) Tanı: Gaz değişiminde bozulma / Solunum örüntüsünde etkisizlik
Amaç: SpO₂ hedefte; solunum eforu azalır; ABG/klinik düzelir.
Girişimler:
- SpO₂, solunum sayısı, yardımcı kas kullanımı, akciğer sesleri izle.
- Oksijen tedavisi/ventilasyon desteği (nazal, maske, HFNC, NIV, entübasyon) hekim planına göre izlenir.
- Aspirasyon riski, sekresyon yönetimi; ağız bakımı.
- Yatak başı yükseltme, pozisyonlama; mobilizasyon mümkünse erken. Değerlendirme: SpO₂ stabil; dispne azalır; solunum sayısı düşer.
4) Tanı: Sıvı volümünde dengesizlik riski (hipovolemi / aşırı yüklenme)
Amaç: Hidrasyon dengelenir; akciğerde sıvı yüklenmesi bulgusu gelişmez.
Girişimler:
- I/O takibi, günlük kilo; idrar çıkışı saatlik izlem.
- Akciğer sesleri, ödem, juguler dolgunluk, dispne ile sıvı yüklenmesini izle.
- Sıvı tedavisi sürerken böbrek perfüzyonu/oligüri durumunu ekip ile paylaş. Değerlendirme: İdrar çıkışı artar; ödem/ral yok; hemodinami stabil.
5) Tanı: Akut böbrek hasarı riski
Amaç: İdrar çıkışı yeterli; kreatinin trendi stabil/iyileşen.
Girişimler:
- Saatlik idrar; idrar rengi, yoğunluğu.
- Nefrotoksik ilaçlar ve kontrast maruziyeti açısından ekip uyarısı.
- Kateter varsa CAUTI önlemleri; gerekirse mesane taraması. Değerlendirme: Oligüri yok/azalır; laboratuvarlar stabil.
6) Tanı: Kanama riski / Koagülasyon bozukluğu (DIC riski)
Amaç: Kanama gelişmez; koagülasyon parametreleri izlenir.
Girişimler:
- Ciltte peteşi-ekimoz, kateter girişlerinde sızıntı, diş eti/hematüri/melena izle.
- Hb/PLT/PT-INR/aPTT trendi; kan ürünleri/antikoagülanlar hekim planıyla.
- İnvaziv girişimleri azaltma; bası uygulaması ve giriş yeri bakımı. Değerlendirme: Kanama bulgusu yok; parametreler kontrol altında.
7) Tanı: Hipertermi / Termoregülasyonda bozulma
Amaç: Ateş kontrol altına alınır; konfor artar.
Girişimler:
- Ateş ölçümü; titreme (ısı üretimi/perfüzyon) gözlemi.
- Antipiretik (istemle), ılık uygulamalar; sıvı dengesi.
- Ateşin düşmesiyle hipotansiyon gelişebileceği için hemodinami yakın takip. Değerlendirme: Isı normalleşir; titreme azalır.
8) Tanı: Akut konfüzyon / Deliryum riski
Amaç: Hasta oryante olur; ajitasyon azalır; güvenlik sağlanır.
Girişimler:
- CAM-ICU vb. tarama; uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleme.
- Gürültü/ışık kontrolü; saat-takvim; aile ile kontrollü iletişim.
- Ağrı, hipoksi, hipoglisemi, ilaç yan etkileri gibi tetikleyicileri düzeltme. Değerlendirme: Ajitasyon azalır; oryantasyon artar.
9) Tanı: Cilt bütünlüğünde bozulma riski (basınç yarası)
Amaç: Basınç yarası gelişmez.
Girişimler:
- Braden; 2 saatte bir pozisyon; basınç azaltıcı yüzey.
- İnkontinans varsa bariyer ürün; cildi kuru/temiz tut.
- Protein/kalori desteği için diyetisyen iş birliği. Değerlendirme: Kızarıklık/ülser yok.
10) Tanı: Anksiyete (hasta/aile) – Bilgi eksikliği
Amaç: Hasta/aile süreç ve alarm bulgularını anlar; uyum artar.
Girişimler:
- Sepsisin ne olduğu, tedavi akışı, izlem parametreleri (laktat, kültür, antibiyotik) hakkında kısa-net bilgilendirme.
- Aileye “kırmızı bayraklar”: ateş, nefes darlığı, bilinç değişikliği, idrar azalması.
- Taburculuk varsa: antibiyotik uyumu, yara/kateter bakımı, kontrol randevuları. Değerlendirme: Aile geri anlatım yapar; kaygı azalır.
Sepsiste “Kırmızı Bayrak” (Acil Ekip Bilgilendirme)
- MAP düşüşü / hipotansiyon, bilinçte ani bozulma
- SpO₂ düşmesi, solunum sıkıntısı
- İdrar çıkışında belirgin azalma
- Laktat yükselmesi/trendi kötüleşmesi
- Yaygın kanama/peteşi, hızlı Hb/PLT düşüşü
