AKUT ASTIM ATAĞI – Detaylı Hemşirelik Bakım Planı

Hemşireler.Net tarafından yayınlandı

2 Ocak 2026, 12:05 yayınlandı 17 Ocak 2026, 15:44 güncellendi

Akut Astım Atağı (Status Asthmaticus dâhil), hızlı solunum değerlendirmesi, bronkospazmın çözülmesi, oksijenlenmenin sürdürülmesi, tedaviye yanıtın izlenmesi, tetikleyici kontrolü ve taburculukta inhaler eğitimi ile atakların önlenmesini hedefleyen, hemşirelik sürecine dayalı bireyselleştirilmiş dinamik bir yol haritasıdır.

0) Başlangıç Değerlendirmesi (Acil)

Dispne şiddeti, konuşma (cümle kurabiliyor mu?), yardımcı kas kullanımı
Solunum sayısı, SpO₂, nabız, TA, ateş
Oskültasyon: wheezing / “sessiz göğüs” (çok ağır atak belirtisi olabilir)
PEF (varsa) / klinik atak şiddeti sınıflaması
Tetikleyiciler: enfeksiyon, alerjen, egzersiz, duman, ilaç uyumsuzluğu
Önceden yoğun bakım/entübasyon öyküsü (yüksek risk)

1) Tanı: Etkisiz solunum örüntüsü (bronkokonstriksiyon)

Amaç/sonuç: Dispne azalır; solunum sayısı ve eforu düşer; hasta rahat konuşur.
Girişimler:

Yarı oturur (High Fowler) pozisyon; sakin ortam, anksiyeteyi azaltma.
SpO₂ ve solunum eforunu sık izlem; ağırlaşma bulgularını erken yakalama.
Hekim istemine göre bronkodilatör nebül/MDI-spacer uygulamalarının zamanında verilmesi; yan etki (taşikardi, tremor) izlemi.
Solunum eğitimi: dudak büzük solunum, kontrollü nefes. Değerlendirme: Konuşma toleransı artar, dispne skoru düşer.

2) Tanı: Gaz değişiminde bozulma

Amaç: SpO₂ hekim hedefinde; siyanoz/ajitasyon yok; gerekirse ABG stabil.
Girişimler:

Oksijen tedavisi (istemle) ve yanıtın izlenmesi.
Nebül tedavi sırasında/sonrasında SpO₂, bilinç, solunum sesleri takip.
“Sessiz göğüs”, artan uyuklama, konfüzyon, ciddi retraksiyon → acil ekip bilgilendirme/entübasyon hazırlığı. Değerlendirme: SpO₂ stabil, bilinç açık, hipoksi bulgusu yok.

3) Tanı: Etkisiz havayolu temizliği (sekresyon/ödem)

Amaç: Sekresyon atımı artar; wheezing azalır; hava akımı iyileşir.
Girişimler:

Sıvı alımı uygunsa destekle; ağız bakımı.
Etkili öksürme/huff cough; gerekirse aspirasyon (protokole göre).
Enfeksiyon şüphesi varsa ateş, balgam rengi, CRP vb. için ekip bilgilendirme. Değerlendirme: Balgam daha kolay çıkar; auskültasyon düzelir.

4) Tanı: Anksiyete (dispne ile ilişkili)

Amaç: Kaygı azalır; hasta tedaviye uyum sağlar.
Girişimler:

Sakin, kısa cümlelerle iletişim; yanında kalma.
Nefes egzersizi ile eşlik et; “panik–hiperventilasyon” döngüsünü kırma.
Gerekirse istemli anksiyolitik/sedasyon değil, öncelik solunum tedavisidir (hekim kararıyla). Değerlendirme: Ajitasyon azalır; iş birliği artar.

5) Tanı: Sıvı volümünde dengesizlik riski (taşipne/terleme)

Amaç: Hidrasyon korunur; ağız kuruluğu/baş dönmesi azalır.
Girişimler:

I/O izlemi; taşipneye bağlı sıvı kaybını değerlendir.
Oral alım tolere ediyorsa küçük yudumlar; ağır atakta IV planı hekimle. Değerlendirme: Dehidratasyon bulgusu yok.

6) Tanı: İlaç tedavisiyle ilişkili yan etki riski

Amaç: Taşikardi, tremor, hipokalemi vb. erken fark edilir.
Girişimler:

Nabız/TA takibi; çarpıntı, titreme sorgulama.
Sık SABA kullanımında elektrolit (K) izlemi (kurum/hekime göre).
Steroid veriliyorsa kan şekeri, gastrik yakınmalar gibi etkileri gözlem. Değerlendirme: Yan etki kontrol altında, tedavi sürdürülür.