Akut Böbrek Yetmezliği (AKI / Acute Kidney Injury) renal perfüzyonun korunması, sıvı-elektrolit/asit–baz dengesinin yönetimi, hiperkalemi ve sıvı yüklenmesi gibi yaşamı tehdit eden komplikasyonların erken saptanması, nefrotoksiklerden kaçınma, enfeksiyon ve cilt bütünlüğü risklerinin azaltılması ile taburculukta ilaç–diyet–izlem eğitimini kapsayan, hemşirelik sürecine dayalı bireyselleştirilmiş ve dinamik bir yol haritasıdır.

0) Başlangıç Değerlendirmesi

İdrar çıkışı: saatlik I/O, oligüri/anüri, idrar rengi-koku-köpük
Vital ve perfüzyon: TA/MAP, nabız, kapiller dolum, bilinç
Sıvı durumu: ödem, akciğer sesleri (ral), juguler dolgunluk, günlük kilo
Laboratuvar trendi: kreatinin, üre, K/Na, bikarbonat, pH, fosfor, Ca; Hb/PLT (gerekirse)
Nedenler: dehidratasyon/kanama, sepsis, ilaçlar (NSAİİ, ACEi/ARB, aminoglikozid vb.), kontrast, obstrüksiyon
Obstrüksiyon şüphesi: suprapubik dolgunluk, işeme güçlüğü, prostat öyküsü

1) Tanı: Etkisiz renal doku perfüzyonu

Amaç/sonuç: Böbrek perfüzyonu desteklenir; idrar çıkışı ve kreatinin trendi iyileşir/stabilize olur.
Girişimler:

TA/MAP ve perfüzyon bulgularını sık izle; hipotansiyon/şok bulgusunda ekibi hızla bilgilendir.
Hekim istemine göre sıvı resüsitasyonu/diüretik/inotrop-vazopressör uygulamalarının etkisini izle.
Oligüri devam ederse neden analizi için ekip ile iletişim (hipovolemi vs. obstrüksiyon vs. sepsis). Değerlendirme: İdrar çıkışı artar; kreatinin yükselişi durur/azalır.

2) Tanı: Sıvı volümünde dengesizlik (fazlalık veya azalma)

Amaç: Euvolemik durum sağlanır; akciğer ödemi veya ciddi dehidratasyon gelişmez.
Girişimler:

Saatlik I/O + günlük kilo (en duyarlı takip); ödem ve akciğer seslerini değerlendir.
Sıvı kısıtlaması varsa planı uygula; gizli sıvı kaynaklarını (IV ilaçlar) hesaba kat.
Sıvı yüklenmesi bulguları: artan dispne, ral, hipertansiyon, hızlı kilo artışı → ekibi bilgilendir. Değerlendirme: Kilo stabil, ral yok/az, dispne yok/az.

3) Tanı: Elektrolit dengesizliği: Hiperkalemi riski (yaşamı tehdit eder)

Amaç: K hedef aralıkta; EKG stabil; aritmi gelişmez.
Girişimler:

K ve EKG takibi; T dalgası sivrileşmesi, iletim bozukluğu bulgularını izleme.
Hiperkalemi bulgusu/şüphesi varsa acil ekip bilgilendirme; acil protokol hazırlığı (kalsiyum, insülin-glukoz, beta agonist, diyaliz vb. hekim planına göre).
Potasyumdan zengin gıda/IV içeriklerini kısıt planına uy. Değerlendirme: K düşer/stabil; aritmi yok.

4) Tanı: Asit-baz dengesizliği riski (metabolik asidoz)

Amaç: pH/bikarbonat stabilize; solunum kompanzasyonu aşırı artmaz.
Girişimler:

ABG/VBG ve bikarbonat trendi izle; Kussmaul solunumu, mental durum değişikliği değerlendir.
Hekim istemine göre bikarbonat tedavisi/diyaliz hazırlığı. Değerlendirme: pH düzelir; dispne/taşipne azalır.

5) Tanı: Enfeksiyon riski

Amaç: Enfeksiyon gelişmez; ateş ve odak bulguları erken yakalanır.
Girişimler:

Ateş, kateter giriş yerleri, idrar yolu semptomları; WBC/CRP trendi.
IV hat/kateter bakımı aseptik; gereksiz kateterlerin azaltılması.
Bağışıklığı zayıf hastada ziyaretçi/izolasyon önlemleri (kuruma göre). Değerlendirme: Ateş yok; giriş yerleri temiz.

6) Tanı: Beslenmede yetersizlik riski

Amaç: Kalori-protein hedefleri karşılanır; üremik semptomlar azalır.
Girişimler:

Diyetisyen iş birliği: evreye göre protein, sodyum, potasyum, fosfor kısıtlaması.
Bulantı/iştahsızlıkta küçük-sık öğün; ağız bakımı.
Üremik belirtiler (bulantı, kaşıntı, metalik tat) izle. Değerlendirme: Oral alım artar; semptomlar azalır.

7) Tanı: Cilt bütünlüğünde bozulma riski (ödem/üremik kaşıntı/immobilite)

Amaç: Basınç yarası gelişmez; kaşıntı kontrol edilir.
Girişimler:

Cilt değerlendirme; basınç azaltma, pozisyon değişimi.
Nemlendirici ve kaşıntı yönetimi; tırnakların kısa tutulması. Değerlendirme: Lezyon yok; kaşıntı azalır.

8) Tanı: Bilgi eksikliği (ilaçlar, nefrotoksinlerden kaçınma, takip)

Amaç: Hasta böbreği koruyacak davranışları uygular; nüks riski azalır.
Eğitim (taburculuk):

NSAİİ ve gereksiz bitkisel/OTC ürünlerden kaçınma; yeni ilaç başlamadan hekim onayı.
Sıvı kısıtı varsa net plan; günlük kilo ve ödem takibi.
Tuz/potasyum/fosfor kısıtı (kişiye özel).
Kontroller: kreatinin, elektrolitler, tansiyon; acil başvuru belirtileri. Değerlendirme: Hasta geri anlatım yapar; planı uygular.