Sağlık çalışanlarına uygulanan disiplin cezaları, sadece sicil ve idari sonuçlar doğurmakla kalmıyor; “temel ek ödeme” içinde yer alan taban ödemenin belirli sürelerle ödenmemesine de yol açabiliyor. Süreler ve uygulama, ilgili düzenlemelerdeki hükümlere ve dönem tanımlarına göre şekilleniyor.
Taban ek ödeme nedir, “temel ek ödeme” ile ilişkisi ne?
Mevzuat çerçevesinde personele yapılacak ek ödeme iki ana parçadan oluşur:
- Temel ek ödeme: “Sabit ödeme + taban ödeme” toplamıdır.
- Teşvik ek ödemesi: Birim hedefleri ve çeşitli performans/iş kriterlerine göre hesaplanır.
Bu haberin konusu olan taban ödeme, temelde “motivasyon ve ödüllendirme” amacıyla tanımlanır ve disiplin cezası alınması hâlinde belirli süreler boyunca yapılmayabilir.
Disiplin cezası taban ödemeyi hangi sürelerle keser?
Uygulamada en çok merak edilen başlık, “hangi ceza kaç dönem taban ödeme kaybı doğurur?” sorusudur. Burada iki önemli nokta var:
1) Düzenleme metninde yer alan süre mantığı
Resmî metinlerde yer alan ifade, taban ödemenin disiplin cezası alanlardan belirli sürelerle yapılmayacağını belirtir. Metinde geçen süre kurgusu şöyledir:
- Uyarma ve kınama alanlara: 1 ek ödeme dönemi boyunca taban ödeme yapılmaması
- Aylıktan kesme alanlara: 2 ek ödeme dönemi boyunca taban ödeme yapılmaması
- Kademe ilerlemesinin durdurulması alanlara: 3 ek ödeme dönemi boyunca taban ödeme yapılmaması
Bu çerçeve, “taban ödemenin” doğrudan disiplin durumu ile ilişkilendirildiğini gösterir.
2) Sahada/haberlerde görülen farklı tablolar neden çıkıyor?
Bazı haber ve kurum içi yorumlarda süreler farklı aktarılabiliyor. Örneğin bazı içeriklerde;
- Uyarma: 1 dönem,
- Kınama: 2 dönem,
- Aylıktan kesme veya kademe durdurma: 3 dönem
şeklinde özet tablolar yer alabiliyor. Bu tür tablolar, uygulama yorumları veya kurum içi hesaplama pratikleriyle karışabildiği için, en güvenli yöntem ilgili dönemde esas alınan güncel mevzuat metni ve kurum bordro/ek ödeme birimi uygulaması üzerinden netleştirmektir.
“Ek ödeme dönemi” ne demek? Kesinti hangi ayları etkiler?
“Ek ödeme dönemi” ifadesi, ek ödemelerin hesaplandığı ve bordroya yansıtıldığı periyodu anlatır. Kurumlar bunu genellikle aylık döngü üzerinden uygular. Bu nedenle kesinti:
- Disiplin cezasının kesinleşme zamanı,
- Ceza tarihinin bordro sistemine işlenme zamanı,
- Personelin aktif çalışma gün katsayısı gibi parametrelerle
birlikte değerlendirilerek ilgili dönem(ler)de taban ödemenin ödenmemesi şeklinde ortaya çıkabilir.
Kesinti sadece taban ödemeyi mi etkiler?
Disiplin cezasına bağlanan “dönem kesintisi” kuralı, mevzuattaki tanım itibarıyla taban ödeme üzerinde kurgulanır. Ancak personelin toplam gelirinde; teşvik kalemleri, aktif gün, birim katsayıları ve vergi dilimi gibi unsurlar da rol oynadığından, pratikte çalışanlar bunu “ek ödemem düştü” şeklinde bütüncül hissedebilir.
Hukuki boyut: “Çifte yaptırım” tartışması neden var?
Disiplin cezası, zaten idari bir yaptırımdır. Buna ek olarak taban ödeme gibi mali bir unsurun belli sürelerle ödenmemesi, bazı değerlendirmelerde aynı fiile iki farklı sonuç doğuruyormuş gibi algılanabildiği için tartışma yaratır. Bu tartışma; “kanunilik”, “ölçülülük” ve “mali hakkın sınırlandırılması” ekseninde gündeme gelebilir.
Personel neye dikkat etmeli? (Pratik kontrol listesi)
- Cezanın türü ve kesinleşme tarihi: Kesintinin hangi döneme yansıyacağını etkiler.
- Ceza sonrası dönem sayısı: Kaç “ek ödeme dönemi” uygulanacağı kritik başlıktır.
- Bordro kalemleri: Taban ödeme mi, teşvik mi, aktif gün mü değişti; kalem kalem bakılmalı.
- İtiraz/başvuru süreleri: Disiplin işlemlerinde idari başvuru ve yargı yolları süreye bağlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Disiplin cezası silinirse taban ödeme kaybı geri gelir mi?
Bu, işlemin iptali/geri alınması ve kesintinin hangi hukuki gerekçeyle yapıldığına göre değişebilir. İptal/geri alma kararının kapsamı ve bordroya etkisi ayrıca değerlendirilir.
Uyarma/kınama aldım, taban ödeme kesin kesilir mi?
Mevzuatta taban ödemenin belirli süre yapılmayacağına ilişkin düzenleme bulunduğu için, birçok yerde otomatik yansıma görülebilir. Ancak “hangi ceza kaç dönem” başlığında zaman zaman farklı tablolar dolaşabildiğinden, esas alınan güncel metin ve kurum uygulaması önemlidir.
Teşvik ek ödemesi de etkilenir mi?
Teşvik ek ödemesi; birim hedefleri ve hizmet kriterleriyle bağlantılıdır. Taban ödeme kesintisi doğrudan “taban” kalemini hedeflese de toplam ek ödeme içinde farklı kalemler olduğu için kişi bazında sonuç değişebilir.
Sonuç
Disiplin cezalarının taban ek ödeme üzerindeki etkisi, sağlık çalışanları açısından doğrudan gelir kaybı anlamına gelebilir. Bu nedenle hem ceza türü hem de dönem hesabı net okunmalı; bordro kalemleri ayrıştırılarak takip edilmelidir.
Hemşireler.Net
