Hemşirelik andı (hemşirelik yemini), hemşirelik öğrencilerinin mezuniyet ya da mesleğe kabul törenlerinde topluca okuduğu; insan onuru, mahremiyet, hasta güvenliği, eşitlik ve kanıta dayalı bakım gibi temel değerleri vurgulayan sembolik bir meslek sözüdür. Andın amacı, hemşireliğin yalnızca teknik bir iş değil; etik ilkelerle yürütülen, sorumluluğu yüksek bir bakım mesleği olduğunu hatırlatmak ve mesleki kimliği güçlendirmektir.
Hemşirelik Andı (Hemşirelik Yemini) Nedir?
Hemşirelik andı; hemşirenin bakım verirken benimsediği profesyonel tutumun, etik sınırların ve hasta haklarına saygının toplum önünde ifade edilmesidir. Birçok kurumda “beyaz önlük giyme”, “lamba yakma” gibi simgesel ritüellerle birlikte okunur. Metinler okuldan okula değişebilse de içerik genellikle aynı temel temalar etrafında şekillenir.
Hemşirelik Andının Kökeni ve Tarihsel Arka Planı
Hemşirelik andının kökeni, modern hemşireliğin kurucu isimlerinden kabul edilen Florence Nightingale geleneğine ve dünyada yaygın olarak bilinen “hemşirelik yemini” yaklaşımına dayanır. Zaman içinde metinler güncellenmiş; insan hakları, ayrımcılık yapmama, hasta mahremiyeti ve bilimsel yaklaşım gibi başlıklar daha belirgin hale gelmiştir. Türkiye’de de hemşirelik okulları, bu geleneği yerel ihtiyaçlara göre uyarlayan metinler kullanır.
Hemşirelik Andı Neyi Amaçlar?
- Mesleki kimlik ve aidiyet duygusunu güçlendirmek
- Etik ilkelere bağlı bakım sunma taahhüdünü görünür kılmak
- Hasta hakları ve mahremiyet bilincini pekiştirmek
- Hasta güvenliği ve zarar vermeme ilkesini hatırlatmak
- Bilimsel/kanıta dayalı hemşirelik yaklaşımını desteklemek
- Ekip çalışması ve profesyonel iletişimi güçlendirmek
Hemşirelik Andının Temel Etik İlkeleri
1) İnsan onuru ve saygı
Hemşirelik andı, bakım verilen kişinin her koşulda insan onurunun korunmasını esas alır. Hemşire, hastanın korkusunu, acısını ve hassasiyetini gözeterek saygılı bir yaklaşım sergilemeyi hedefler.
2) Ayrımcılık yapmama ve eşit bakım
Yaş, cinsiyet, dil, din, etnik köken, sosyal statü, engellilik durumu veya yaşam tarzı gibi farklılıkların bakıma erişimde ve bakım kalitesinde ayrımcılığa yol açmaması hemşirelik andının temel mesajları arasındadır.
3) Mahremiyet ve sır saklama
Hemşire; hastaya ait kişisel bilgileri, tanı/tedavi ayrıntılarını ve özel yaşam verilerini korumakla yükümlüdür. Bu ilke, sağlık hizmetinde güven ilişkisinin temelidir.
4) Hasta güvenliği ve zarar vermeme
Doğru hasta–doğru işlem, ilaç güvenliği, enfeksiyon kontrolü ve güvenli bakım süreçleri; “zarar vermeme” ilkesinin sahadaki karşılığıdır. And, hemşirenin güvenliği önceleyen uygulamalar yapmasını vurgular.
5) Bilimsel yaklaşım ve sürekli gelişim
Hemşirelik; bilgiye dayalı bir meslektir. And; güncel kılavuz ve kanıtlara uygun bakım, eğitimlere katılım ve mesleki gelişimi sürdürme sorumluluğunu öne çıkarır.
6) Mesleki sorumluluk, dürüstlük ve ekip çalışması
Kayıtların doğru tutulması, yetkinlik sınırlarının bilinmesi, hataların saklanmaması ve ekip içinde saygılı iletişim hemşireliğin profesyonel çerçevesini tamamlar.
Hemşirelik Andı Resmî mi, Hukuken Bağlayıcı mı?
Hemşirelik andı çoğunlukla sembolik ve etik bir metindir; “kanun maddesi” gibi doğrudan hukuki yaptırım taşımaz. Ancak andın vurguladığı değerler; hasta hakları, mahremiyet, etik kurallar ve mesleki sorumluluk gibi uygulamada karşılığı olan alanlarla doğrudan örtüşür.
Hemşirelik Andı (Tam Metin) – Yaygın Kullanılan And Metni
Not: Hemşirelik andı metinleri kurumdan kuruma değişebilir. Aşağıdaki metin, Türkiye’de ve dünyada yaygın kabul gören etik ilkeler esas alınarak hazırlanmış “genel” bir and örneğidir.
“Hemşirelik mesleğini insan onuruna saygı ve vicdanımın rehberliğinde yerine getireceğime;
Dil, din, ırk, cinsiyet, yaş, düşünce ve sosyal durum ayrımı yapmadan herkesin bakım hakkını gözeterek hizmet sunacağıma;
Hastalarımın mahremiyetini ve sırlarını her koşulda koruyacağıma;
Bilimsel bilgiye dayalı, güvenli ve nitelikli bakım vereceğime;
Mesleğimin etik ilke ve sorumluluklarına bağlı kalacağıma;
Ekip arkadaşlarımla iş birliği içinde, saygılı ve dürüst bir şekilde çalışacağıma;
Namusum ve vicdanım üzerine söz veririm.”
Törenlerde Hemşirelik Andı Nasıl Okunur?
- Genellikle mezuniyet töreninde veya mesleğe kabul niteliğindeki etkinliklerde okunur.
- Öğrenciler andı topluca okur; bazı kurumlarda bir öğretim üyesi satır satır okutabilir.
- “Lamba yakma” gibi Nightingale temalı simgesel ritüeller eşlik edebilir.
Sık Sorulan Sorular
Hemşirelik andı ile Hipokrat yemini aynı mı?
Hayır. Hipokrat yemini hekimlik geleneğine aittir. Hemşirelik andı ise bakım, mahremiyet, eşitlik, hasta güvenliği ve etik sorumluluklar çerçevesinde hemşirelik mesleğine özgü bir metindir.
Hemşirelik andı metni neden farklı olabiliyor?
Okullar ve kurumlar, hemşireliğin etik ilkelerini koruyarak metni kendi akademik geleneğine ve güncel etik dile göre uyarlayabilir. Bu nedenle cümleler değişse de ana mesaj çoğunlukla aynıdır.
Sonuç: Hemşirelik Andı Mesleğin Vicdan ve Etik Sözleşmesidir
Hemşirelik andı; hemşirenin yalnızca bilgi ve beceriyle değil, etik duruş ve insan onurunu koruma bilinciyle hizmet vereceğini ilan eden güçlü bir mesleki semboldür. Mahremiyet, eşitlik, güvenli bakım ve bilimsel yaklaşım; hemşireliğin toplum nezdindeki güvenini ve saygınlığını inşa eden temel taşlardır.
Hemşireler.Net
