Meme kanseri bakım planı, hastanın tanı aldığı andan tedavi ve iyileşme/izlem sürecine kadar; cerrahi (lumpektomi/mastektomi), kemoterapi, radyoterapi ve hormon/hedefe yönelik tedavilerin etkilerini bütüncül şekilde yönetmeyi amaçlayan, hemşirelik sürecine (veri toplama–tanı–planlama–uygulama–değerlendirme) dayalı dinamik ve bireyselleştirilmiş bir yol haritasıdır. Bu plan; ağrı, yara bakımı ve enfeksiyon kontrolü gibi fiziksel gereksinimlerin yanı sıra lenfödem riski, yorgunluk, bulantı, mukozit, beden imajı, cinsel sağlık ve psikososyal uyum gibi alanları da kapsar; hasta güvenliğini artırır, bakımın sürekliliğini sağlar ve taburculuk sonrası evde izlem/öz bakım becerilerini güçlendirir.

0) Başlangıç Değerlendirmesi

Tanı/tümör bilgisi: Evre, biyopsi sonucu, ER/PR/HER2, planlanan tedaviler.
Semptomlar: Ağrı, yorgunluk, bulantı, uyku, iştah, anksiyete, depresif belirtiler.
Fizik muayene: Ameliyat alanı, dren, cilt bütünlüğü, ödem/lenfödem bulguları, hareket açıklığı.
Risk taraması: Enfeksiyon, kanama, tromboemboli, düşme, malnütrisyon, ilaç yan etkileri.
Eğitim ihtiyacı: Hasta/ailenin sağlık okuryazarlığı, sosyal destek, ev koşulları.

A) Cerrahi Dönem Bakım Planı (Lumpektomi/Mastektomi ± Sentinel/Diseksiyon)

1) Tanı: Akut ağrı

Amaç/sonuç: Ağrı skoru (0–10) hedeflenen düzeye iner; solunum-öksürme ve mobilizasyon tolere edilir.
Girişimler:

Ağrıyı düzenli ölçekle değerlendir (dinlenme/aktivite sırasında).
Hekim istemine göre analjezikleri zamanında uygula; yan etki (sedasyon, kabızlık, bulantı) izle.
Cerrahi bölgeyi destekleyici pozisyon ver; kolu uygun yükseklikte destekle.
Soğuk/ısı uygulamaları kurum protokolüne göre; gevşeme/nefes egzersizleri öğret.
Ağrı arttıran faktörleri belirle (dren çekmesi, yanlış pozisyon, öksürük). Değerlendirme ölçütü: Ağrı hedefte, yüz ifadesi rahat, mobilizasyon artmış.

2) Tanı: Enfeksiyon riski / Enfeksiyon

Amaç: Cerrahi alan temiz-kuru, ateş ve akıntı yok; laboratuvar/klinik bulgular stabil.
Girişimler:

Ateş, cerrahi alan kızarıklık-ısı artışı-şişlik, kötü kokulu akıntı izlem.
Pansuman/aseptik teknik; el hijyeni eğitimi.
Dren giriş yeri bakımı; dren akış/renk/miktar kaydı.
Antibiyotik profilaksisi/tedavisi varsa yan etki izle, zamanında uygulama.
Hasta eğitim: yara yerini ovalamama, havuz/hamam vb. kaçınma (hekim önerisine göre). Değerlendirme: Enfeksiyon bulgusu yok, yara iyileşmesi uygun.

3) Tanı: Kanama riski

Amaç: Hemodinami stabil; drenaj beklenen aralıkta, hematom yok.
Girişimler:

Vital bulgular, dren miktarı ve rengi (ani artış/“parlak kırmızı” uyarı), pansumanda sızıntı kontrolü.
Cerrahi alanda gerginlik, morarma, şişlik (hematom) izle.
Antikoagülan/antiagregan kullanımı varsa isteme uygun takip. Değerlendirme: Kanama/hematom yok, drenaj stabil.

4) Tanı: Fiziksel mobilitede bozulma (omuz-kol hareket kısıtlılığı)

Amaç: Omuz hareket açıklığı kademeli artar; günlük aktivitelerde bağımsızlık artar.
Girişimler:

Ağrı kontrolünden sonra erken mobilizasyonu destekle.
Cerrah/FSH protokolüne uygun kol-omuz egzersizleri (kademeli).
Omuz/skapula hareketlerinde koruyucu teknik; postür eğitimi.
Giyinme-banyo gibi ADL’lerde güvenli yöntemler öğret. Değerlendirme: ROM artar, hasta egzersizi doğru gösterir.

5) Tanı: Lenfödem riski (özellikle aksiller girişim sonrası)

Amaç: Kol çevresi artışı olmaz; hasta korunma önlemlerini uygular.
Girişimler:

Kol çevresi ölçümü (bazal ve takip), dolgunluk/gerginlik/ağrı izle.
Etkilenen kolda: sıkı takı/giysi, travma (kesik, iğne batması), aşırı ısıdan kaçınma eğitimi.
Cilt bakımı: nemlendirme, kesiklerden korunma, böcek ısırığı önleme.
Gerekirse lenfödem terapisi/kompresyon için yönlendirme (uzmanla).
Kan alma/tansiyon/IV konusunda kurum ve ekip kararıyla planlama (çoğu merkez kaçınmayı önerir). Değerlendirme: Şişlik yok/az, hasta önlemleri sayar.

6) Tanı: Beden imajında bozulma / Cinsel işlevde etkilenme

Amaç: Hasta duygularını ifade eder; destek kaynaklarını kullanır; beden algısı güçlenir.
Girişimler:

Empatik iletişim; mahremiyet sağlayarak konuşma alanı aç.
Protez, sütyen seçenekleri, rekonstrüksiyon hakkında bilgilendirme (ekiple uyumlu).
Partnerle iletişim, cinsellik ve yakınlık konusunda danışmanlık/psikoonkolojiye yönlendirme.
Destek grupları ve sosyal hizmet kaynaklarını paylaş. Değerlendirme: Hasta kaygısını ifade eder, baş etme stratejileri kullanır.

B) Kemoterapi Dönemi Bakım Planı

7) Tanı: Bulantı

Amaç: Bulantı-kusma azalır; oral alım sürer; dehidratasyon gelişmez.
Girişimler:

Bulantı şiddeti/sıklığı, tetikleyiciler; kilo ve sıvı dengesi izle.
Antiemetiklerin zamanlamasını (özellikle kemoterapi öncesi/sonrası) planla; yan etki izle.
Küçük-sık öğün, kokusuz/ılık gıdalar; zencefil/kraker gibi tolere edilen seçenekler (uygunsa).
Koku uyaranlarını azalt; ağız bakımı ve rahatlatıcı teknikler. Değerlendirme: Bulantı skoru düşer, idrar/kilo stabil.

8) Tanı: Enfeksiyon riski (nötropeni)

Amaç: Ateş/enfeksiyon gelişmez; hasta nötropeni önlemlerini uygular.
Girişimler:

Ateş takibi; boğaz ağrısı, öksürük, idrar yanması, yara bulguları değerlendirme.
El hijyeni, kalabalıktan kaçınma, maske/ziyaretçi düzeni; gıda güvenliği eğitimi.
Merkezi kateter/port bakımı (aseptik teknik).
Acil uyarı eğitimi: 38°C ve üzeri ateş, titreme, yeni başlayan halsizlik → acil başvuru. Değerlendirme: Enfeksiyon yok; hasta “ne zaman acile gideceğini” doğru söyler.

9) Tanı: Ağız mukoz membranında bozulma (mukozit)

Amaç: Ağız içi lezyon/ağrı azalır; beslenme sürer.
Girişimler:

Ağız içi değerlendirme; ağrı ve yutma güçlüğü izle.
Yumuşak fırça, alkolsüz gargara; tahriş edici gıdalardan kaçınma.
Bol sıvı; gerektiğinde ağrı kontrolü ve hekim istemli topikal ürünler. Değerlendirme: Oral alım artar, lezyonlar geriler.

10) Tanı: Yorgunluk

Amaç: Günlük aktiviteler planlanabilir; uyku kalitesi artar.
Girişimler:

Yorgunluk düzeyini ölçekle; anemi/tiroid vb. nedenler için ekip bilgilendirme.
Enerji koruma: işleri bölme, dinlenme araları, önceliklendirme.
Hafif düzenli aktivite (yürüyüş) ve uyku hijyeni.
Psikososyal destek; beslenme danışmanlığı. Değerlendirme: Hasta aktivitelerini daha iyi yönetir, uyku kalitesi artar.

C) Radyoterapi Dönemi Bakım Planı

11) Tanı: Cilt bütünlüğünde bozulma riski (radyodermit)

Amaç: Cilt bütünlüğü korunur; irritasyon en aza iner.
Girişimler:

Işın alan bölgede kızarıklık, kaşıntı, soyulma izle.
Ilık suyla nazik temizlik; ovalamama; parfümlü ürünlerden kaçınma.
Dar/sürtünen kıyafetlerden kaçınma; güneşten koruma.
Kurum protokolüne uygun nemlendirici/topikal ürün kullanımı (zamanlaması önemli olabilir). Değerlendirme: Cilt reaksiyonu kontrol altında, enfeksiyon yok.

D) Hormon / Hedefe Yönelik Tedavilerde Sık Sorunlar

12) Tanı: Bilgi eksikliği (tedaviye uyum)

Amaç: Hasta ilaçlarını doğru kullanır; yan etkileri yönetir.
Girişimler:

İlaç saatleri, kaçırılırsa ne yapılacağı, düzenli kontrol gereklilikleri eğitim.
Sık yan etkiler: sıcak basması, eklem ağrısı, yorgunluk, cilt döküntüsü vb. için baş etme önerileri.
Osteoporoz riski için yaşam tarzı (kalsiyum/D vitamini, ağırlık taşıyan egzersiz) ve takiplerin hatırlatılması (hekim planına göre). Değerlendirme: Hasta tedaviyi doğru anlatır, uyum sürer.

E) Psikososyal ve Güvenlik Odaklı Tanılar

13) Tanı: Anksiyete / Etkisiz baş etme

Amaç: Kaygı azalır; hasta destek mekanizmalarını kullanır.
Girişimler:

Kaygı düzeyini değerlendir; belirsizlikleri netleştir (tedavi akışı, randevular).
Gevşeme teknikleri, nefes egzersizi; psikoonkoloji yönlendirmesi.
Aile katılımını planla; sosyal hizmet ve hasta dernekleri bilgisi ver. Değerlendirme: Hasta kaygısını yönetebildiğini ifade eder.

14) Tanı: Düşme riski / Güvenlikte bozulma riski

Amaç: Düşme olmaz; ev güvenliği sağlanır.
Girişimler:

Ortostatik hipotansiyon, nöropati, sedasyon yapan ilaçlar açısından izle.
Ev düzeni: kaygan halı, gece aydınlatması, banyo tutacakları. Değerlendirme: Düşme yok; hasta önlemleri uygular.

F) Taburculuk ve Evde İzlem Planı (Özet)

Yara/dren bakımı: kızarıklık, kötü koku, artan ağrı, ani dren artışı → sağlık kuruluşu.
Ateş takibi: kemoterapide 38°C ve üzeri → acil değerlendirme.
Lenfödem önleme: kolu koruma, cilt bakımı, ölçüm-takip, erken başvuru.
Egzersiz: kademeli omuz ROM; fizyoterapi planına uyum.
Beslenme/sıvı: küçük-sık öğün; yeterli protein; bulantı yönetimi.
İlaç uyumu: antiemetik, ağrı kesici, hormon ilaçları vb. düzenli kullanım.
Randevu/takip: kan sayımı, tedavi günleri, kontrol görüntüleme ve muayeneler.