Hastanelerde özellikle yoğun bakım, acil servis ve yataklı servislerde görev yapan hemşireler başta olmak üzere birçok sağlık çalışanı için en sık sorulan sorulardan biri şu: “Nöbetler arasında kaç gün boşluk olmalı?” Uygulamada kurumdan kuruma farklılık görülürken, mevzuatta bu konuya ilişkin net sınırlar olup olmadığı da sıkça tartışılıyor.
Bir Ayda En Fazla Kaç Saat Çalışılabilir?
Çalışma süresi hesapları yapılırken genellikle aylık normal mesai süresi esas alınır. Örnek bir hesaplama üzerinden anlatıldığında, aylık normal çalışma süresi 176 saat (22 iş günü x 8 saat) kabul edildiğinde; buna ek mesai eklendiğinde toplam süre artar.
- Aylık normal çalışma: 176 saat
- Aylık ek mesai üst sınırı: En fazla 130 saat
- Aylık toplam üst sınır: 176 + 130 = 306 saat
Hafta içine denk gelen resmi tatillerde (örneğin 19 Mayıs gibi) aylık çalışma süresinden 8 saat düşüm yapılması gerektiği yönünde uygulamalar da bulunur.
24 Saat Nöbet Yasal mı?
24 saat nöbet uygulaması, sağlık hizmetinin kesintisiz yürütülmesi gerekçesiyle bazı birimlerde tercih edilebiliyor. Bu noktada Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği çerçevesinde; çalışma saatleri ve nöbet düzeninin, hizmetin niteliği, kurumun personel durumu ve mahallin özellikleri dikkate alınarak belirlendiği ifade edilir.
Uygulamada hastanelerde 8 saat, 12 saat, 16 saat ve 24 saat gibi farklı çalışma şekilleri görülebilmektedir. Bu nedenle “24 saat nöbet” tek başına otomatik şekilde “yasadışı” kabul edilmez; ancak planlamanın personel sağlığı, hizmet güvenliği ve dinlenme hakkını ihlal etmeyecek biçimde yapılması beklenir.
Nöbetler Arasında Kaç Gün Boşluk Olmalı? Mevzuatta Net Kural Var mı?
Mevzuatta bu konuda en net ifade şu şekilde özetlenir: “Gece nöbeti tutanlara ertesi gün görev verilmez.” Yani gece nöbetinin ardından bir sonraki gün görev yazılmaması gerektiği vurgulanır.
Bunun dışında, “nöbetler arasında mutlaka 2 gün/3 gün/4 gün boşluk olmalıdır” şeklinde tüm kurumları bağlayan tek ve net bir gün standardı mevzuatta açık biçimde yer almaz. Bu nedenle pratikte:
- Bazı hastanelerde nöbetler arasında 2 gün boşluk planlanabilir,
- Bazı kurumlar personel planlamasına göre 4 gün veya 5 gün boşluk bırakabilir,
- Personel yetersizliği olan birimlerde ise boşluk süreleri daha kısa tutulabilir.
Bu tablo, nöbet planlamasında geniş ölçüde hastane yönetimi ve idarenin takdirinin belirleyici olduğunu gösterir.
Nöbet Listeleri Nasıl Hazırlanır? Yönetmeliğe Göre Dikkat Çeken Maddeler
Nöbet planlaması yalnızca gün aralıklarıyla sınırlı değildir. Nöbet listelerinin hazırlanması ve duyurulmasıyla ilgili temel yaklaşım, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği çerçevesinde bazı standart noktaları içerir. Öne çıkan başlıklar şu şekilde özetlenebilir:
- Nöbet cetvelleri hizmet bölümü veya meslek grubu için ayrı ayrı düzenlenir.
- Nöbet listeleri aylık hazırlanır ve ilgili yetkili onay sürecinden geçer.
- Nöbet listelerinin bir örneği görünür bir yere asılır; ilgili birimlere bildirilir.
- Cumartesi, pazar, bayram ve tatil günleri için nöbet planlaması ayrıca düzenlenir.
- Yıllık izinler planlamada dikkate alınır.
- Nöbet günleri ancak idarenin onayı ile değiştirilebilir; değişikliklerin önceden planlara işlenmesi ve duyurulması gerekir.
Sonuç: Tek Net Nokta “Ertesi Gün Görev Verilmez”, Diğerleri Kurum Uygulamasına Bağlı
Özetle, nöbet aralıklarıyla ilgili sahada en çok aranan bilgi şudur: Gece nöbeti sonrası ertesi gün görev verilmemesi temel kural olarak öne çıkar. Bunun dışında nöbetler arasında kaç gün boşluk bırakılacağı, çoğu durumda kurumun personel planlaması ve idari kararları ile şekillenmektedir.
Sağlık çalışanları açısından ise konu yalnızca “takvim” meselesi değildir. Nöbet aralıklarının kısa tutulması; dinlenme hakkı, iş güvenliği, hata riski ve tükenmişlik gibi birçok başlıkla doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle nöbet planlamalarının, hizmetin sürekliliği kadar personelin sürdürülebilir çalışma koşullarını da gözetmesi kritik önem taşır.
HEMŞİRELER.NET
