Pulmoner Emboli (PE)  oksijenlenme ve hemodinaminin hızlı değerlendirilmesi, ani kötüleşmenin erken yakalanması, antikoagülan tedavi sürecinde kanama riskinin yönetimi, ağrı/anksiyete kontrolü, DVT profilaksisi ve taburculukta antikoagülan uyumu–alarm bulguları eğitimini kapsayan, hemşirelik sürecine dayalı bireyselleştirilmiş dinamik bir yol haritasıdır.

PULMONER EMBOLİ (PE) – Detaylı Hemşirelik Bakım Planı

0) Başlangıç Değerlendirmesi (Acil)

• Ani dispne, plöritik göğüs ağrısı, hemoptizi, senkop/baş dönmesi
• Vital bulgular: TA/MAP, nabız, SpO₂, solunum sayısı, ısı
• Perfüzyon: soğuk terleme, siyanoz, mental durum
• DVT bulguları: tek taraflı bacak ağrısı/şişlik/ısı artışı
• Risk faktörleri: immobilite, cerrahi, kanser, gebelik/lohusalık, OCK, önceki DVT/PE
• Oksijen ihtiyacı ve EKG/monitör izlem

1) Tanı: Gaz değişiminde bozulma

Amaç/sonuç: SpO₂ hedefte; dispne azalır; bilinç/perfüzyon korunur.
Girişimler:

• SpO₂ ve solunum eforunu sık izle; ağırlaşma bulgularında acil ekip bilgilendir.
• Hekim istemine göre oksijen tedavisi; yanıt değerlendirme.
• Yatak başı yükseltme; gereksiz eforu azaltma (istirahat).
• ABG/kan gazı ve görüntüleme süreçleri için hazırlık (kurum akışına göre). Değerlendirme: SpO₂ stabil; solunum sayısı düşer; siyanoz yok.

2) Tanı: Kardiyak outputta azalma riski (sağ kalp yüklenmesi)

Amaç: Hipotansiyon/şok gelişmez; perfüzyon bulguları korunur.
Girişimler:

• TA/MAP, nabız, mental durum, idrar çıkışı yakın takip.
• Monitörde yeni aritmi, ST-T değişikliği; göğüs ağrısı şiddeti izlenir.
• Hekim istemine göre sıvı/vazopressör/inotrop desteği uygulanıyorsa etkisini izle.
• Senkop, hızla düşen TA, soğuk-ıslak cilt → acil kod/ekip çağrısı. Değerlendirme: TA stabil; idrar çıkışı yeterli; konfüzyon yok.

3) Tanı: Akut ağrı (plöritik)

Amaç: Ağrı azalır; hasta daha rahat nefes alır.
Girişimler:

• Ağrı skoru; solunumla artış ve lokalizasyon takibi.
• İstemli analjezik uygulama; solunum depresyonu/hipotansiyon açısından izle.
• Rahat pozisyon; nefes egzersizlerini ağrı kontrolünden sonra uygulat. Değerlendirme: Ağrı skoru düşer; solunum daha düzenli.

4) Tanı: Kanama riski (antikoagülan/trombolitik tedaviye bağlı)

Amaç: Majör kanama gelişmez; erken fark edilir.
Girişimler:

• Diş eti, idrar, dışkı, kateter girişleri; hematom ve ciltte ekimoz izle.
• Hb/PLT/INR/aPTT (kullanılan ilaca göre) trend takibi.
• İnvaziv girişimleri minimumda tut; bası ve giriş yeri bakım protokolleri.
• Baş ağrısı/ani nörolojik bulgu → intrakraniyal kanama açısından acil bildirim. Değerlendirme: Kanama yok; lablar hedefte.

5) Tanı: Anksiyete (ani dispne ve ölüm korkusu ile ilişkili)

Amaç: Kaygı azalır; tedaviye uyum artar.
Girişimler:

• Sakin, kısa cümlelerle bilgilendirme; yanında kalma.
• Nefes kontrolü; ortam uyaranlarını azaltma.
• Aile bilgilendirmesini koordine et (uygunsa). Değerlendirme: Ajitasyon azalır; hasta iş birliğinde.

6) Tanı: Venöz tromboembolizm riski (DVT’nin ilerlemesi/tekrarı)

Amaç: Yeni tromboz gelişmez; mobilizasyon güvenli şekilde artar.
Girişimler:

• Bacak çevresi, ağrı, ısı artışı izle; masajdan kaçın.
• Erken ve güvenli mobilizasyon (hekim onayıyla); yatak içi egzersizler.
• Kompresyon/IPC kullanımı varsa protokole uy (kontrendikasyonları değerlendir). Değerlendirme: Yeni DVT bulgusu yok; mobilite artar.

7) Taburculuk Eğitimi (Antikoagülan Uyumu ve Alarm Bulguları)

Amaç: Hasta tekrar PE/DVT’yi önler; kanama riskini yönetir.
Eğitim:

• Antikoagülanı her gün aynı saatte alma; doz atlama/çift doz almama.
• Kanama belirtileri: burun/diş eti kanaması, siyah dışkı, idrarda kan, kolay morarma.
• Acil başvuru: ani dispne, göğüs ağrısı, senkop, hemoptizi, şiddetli baş ağrısı/tek taraflı güçsüzlük.
• Uzun yolculukta hareket–sıvı; sigara bırakma; kilo kontrolü. Değerlendirme: Hasta geri anlatım yapar; ilaç planını doğru açıklar.