Türkiye’de sağlık çalışanlarının mesai saatleri dışında görevlendirilmesi ve bu çalışmaların nasıl karşılık bulacağı yeniden gündemin üst sıralarına taşındı. Hastanelerde artan hizmet yükü, personel eksikliği ve yoğunluk nedeniyle mesai dışı çalışmanın yaygınlaşması, hem çalışanlar hem de yöneticiler açısından hukuki ve idari boyutlarıyla tartışılmaya başlandı.
Özellikle bu çalışmaların idari izinle telafi edilip edilemeyeceği sorusu, sağlık camiasında önemli bir belirsizlik alanı oluşturuyor.
Mesai Dışı Çalışma Nedir, Nasıl Uygulanıyor?
Sağlık kurumlarında mesai dışı çalışma;
- Normal çalışma saatleri dışında yapılan hizmetleri,
- Nöbet ve icap nöbeti dışında kalan ek görevlendirmeleri,
- Hizmet ihtiyacına göre idarece planlanan çalışmaları,
kapsayacak şekilde uygulanıyor.
Bu tür görevlendirmeler çoğu zaman;
- Poliklinik hizmetlerinin sürdürülmesi,
- Ameliyat ve girişimlerin aksatılmaması,
- Hasta yoğunluğunun azaltılması,
amacıyla hayata geçiriliyor.
Ancak uygulamanın yaygınlaşması, çalışanların dinlenme hakkı ve iş yükü dengesi açısından yeni tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Mevzuat Mesai Dışı Çalışma İçin Ne Söylüyor?
Mevcut yasal düzenlemeler incelendiğinde, mesai dışı çalışmanın karşılığının idari izinle telafi edilmesine yönelik açık bir hüküm bulunmuyor.
Öne çıkan noktalar şunlar:
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda mesai dışı çalışma karşılığı doğrudan idari izin verilmesine ilişkin açık bir düzenleme yer almıyor.
- 209 sayılı Döner Sermaye Mevzuatı kapsamında, sağlık personeline yapılan çalışmalar karşılığında ek ödeme ve teşvik ödemeleri yapılabiliyor.
- Bu nedenle mesai dışı çalışmaların karşılığının, ağırlıklı olarak mali haklar üzerinden telafi edildiği kabul ediliyor.
Bu durum, idari izin beklentisi olan sağlık çalışanları açısından uygulamada ciddi bir tartışma alanı oluşturuyor.
İdari İzin Tartışması Neden Büyüyor?
Sahada çalışan birçok sağlık personeli, mesai dışı çalışmaların sadece maddi karşılıkla değil;
- Dinlenme sürelerinin artırılması,
- Çalışma-yaşam dengesinin korunması,
- Tükenmişliğin önlenmesi,
gibi gerekçelerle izinle de desteklenmesi gerektiğini savunuyor.
Özellikle uzun ve yoğun çalışma dönemlerinden sonra personelin yeniden göreve hazır hale gelmesi için dinlenme hakkının hayati önemde olduğu vurgulanıyor.
Kamu Yönetimi ve Hukuki Yaklaşım
İdarenin ve denetim mekanizmalarının yaklaşımı ise, mevcut mevzuat çerçevesinde mesai dışı çalışmaların:
- Ek ödeme ve teşvik sistemiyle karşılandığı,
- Bu nedenle ayrıca idari izin verilmesinin mevzuata dayalı bir zorunluluk olmadığı,
yönünde şekilleniyor.
Bu yaklaşım, uygulamada birlik sağlasa da sağlık çalışanlarının beklentilerini karşılamaktan uzak olduğu yönünde eleştiriliyor.
Sağlık Çalışanlarının Beklentisi Ne?
Sektörde dile getirilen ortak talepler şu başlıklar altında toplanıyor:
- Mesai dışı çalışmanın daha şeffaf ve planlı yapılması,
- Sürekli hale gelen ek çalışmaların istisna olmaktan çıkmasının önüne geçilmesi,
- Yalnızca ücret değil, dinlenme hakkını da gözeten yeni modellerin geliştirilmesi,
- Personel eksikliğinin kalıcı çözümlerle giderilmesi.
Uzmanlara göre, bu konudaki tartışmaların önümüzdeki dönemde hem sendikaların hem de sağlık yönetiminin gündeminde daha fazla yer alması bekleniyor.
Sonuç: Tartışma Sürüyor
Sağlık personelinin mesai dışı çalışmaları, hem hukuki hem de insani boyutlarıyla tartışılmaya devam ediyor. Mevcut mevzuat mali karşılığı esas alsa da, sahadaki gerçekler dinlenme hakkı ve iş yükü dengesi konusunu daha güçlü şekilde gündeme taşıyor.
Önümüzdeki süreçte bu alanda yapılacak olası düzenlemeler, sağlık çalışanlarının çalışma koşulları açısından belirleyici olacak gibi görünüyor.
HEMŞİRELER.NET
