Serum ve infüzyon pompası kullanımı, ilaç ve sıvıların hastaya belirlenen hız ve sürede kontrollü olarak verilmesini sağlayan kritik bir hemşirelik uygulamasıdır. Özellikle yoğun bakım, acil servis, pediatri ve onkoloji gibi birimlerde infüzyon pompaları; doz hatalarını azaltmak, hasta güvenliğini artırmak ve tedavi etkinliğini sağlamak için vazgeçilmezdir. Bu haberde hemşirelikte infüzyon pompası kullanımının temel ilkeleri, uygulama basamakları, izlem ve sık yapılan hatalar ele alınmaktadır.
İnfüzyon Pompası Nedir?
İnfüzyon pompası; sıvıların, ilaçların veya beslenme solüsyonlarının damar yoluyla (IV), enteral yolla veya bazı özel uygulamalarda cilt altı yolla hassas hız ve hacim kontrolü ile verilmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.
Hemşirelikte İnfüzyon Pompası Neden Kullanılır?
- İlacın veya sıvının doğru hızda verilmesini sağlamak
- Yüksek riskli ilaçlarda doz güvenliğini artırmak
- Manuel damla sayımına bağlı hataları azaltmak
- Uzun süreli ve hassas infüzyonlarda standart uygulama sağlamak
- Pediatrik ve yenidoğan hastalarda mikro doz hassasiyeti sağlamak
İnfüzyon Pompası Türleri
1) Volumetrik İnfüzyon Pompası
Büyük hacimli sıvı ve ilaçların belirlenen hızda verilmesinde kullanılır. Servis ve yoğun bakım ünitelerinde yaygındır.
2) Şırınga (Syringe) Pompası
Düşük hacimli ancak yüksek etkili ilaçların (örn. vazopressörler, sedatifler) hassas şekilde verilmesini sağlar.
3) PCA (Hasta Kontrollü Analjezi) Pompası
Hastanın belirlenen sınırlar içinde kendi ağrı kesicisini almasına olanak tanır. Hemşirelik izlemi kritik önemdedir.
İnfüzyon Pompası Kullanımında Hemşirelik Sorumlulukları
- Hekim istemini doğru yorumlamak (ilaç, doz, hız, süre)
- Pompa ayarlarını doğru yapmak ve çift kontrol sağlamak
- Damar yolunun sağlamlığını düzenli kontrol etmek
- Alarm ve uyarıları doğru şekilde değerlendirmek
- Uygulama süresince hastayı yakından izlemek
İnfüzyon Pompası Nasıl Kurulur? (Adım Adım)
- El hijyeni sağlayın ve eldiven giyin.
- Hekim istemini kontrol edin (ilaç, hız, süre).
- Uygun pompa ve seti seçin.
- Serum/ilaç setini aseptik teknikle hazırlayın ve hava olmadığından emin olun.
- Seti pompaya doğru yönde yerleştirin.
- Pompa ekranından hız (ml/saat) ve verilecek toplam hacmi girin.
- Damar yolunu kontrol ederek infüzyonu başlatın.
- Pompa ve hasta bağlantılarını güvenli şekilde sabitleyin.
İnfüzyon Pompası Kullanımında İzlem
Pompa çalışırken hemşirelik izlemi sürekli olmalıdır:
- İnfüzyon hızının doğru çalışıp çalışmadığı
- Pompa alarmları (oklüzyon, hava, bitme uyarısı)
- Damar yolunda kızarıklık, şişlik, ağrı
- Hastanın vital bulguları ve klinik durumu
- İlacın beklenen etkisi ve yan etkiler
İnfüzyon Pompası Alarmları Ne Anlama Gelir?
- Oklüzyon alarmı: Hat tıkalı veya damar yolu sorunlu olabilir.
- Hava alarmı: Hatta hava algılanmıştır, infüzyon durdurulmalıdır.
- Bitme alarmı: Verilecek hacim tamamlanmıştır.
- Düşük pil alarmı: Pompa enerji kaynağı kontrol edilmelidir.
İnfüzyon Pompası Kullanımında Sık Yapılan Hatalar
- Yanlış hız veya hacim girişi
- Çift kontrol yapılmadan pompanın başlatılması
- Alarm seslerinin kapatılması veya göz ardı edilmesi
- Damar yolu kontrolü yapılmadan infüzyona devam edilmesi
- Pil durumu kontrol edilmeden hasta transferi
Olası Riskler ve Komplikasyonlar
- Aşırı sıvı yüklenmesi
- İlaç doz aşımı
- Ekstravazasyon ve infiltrasyon
- İlaç etkileşimleri ve yan etkiler
Sık Sorulan Sorular (SSS)
İnfüzyon pompası varken manuel damla ayarı yapılır mı?
Hayır. Pompa kullanılırken hız kontrolü cihaz üzerinden yapılmalıdır. Manuel müdahale doz hatasına yol açabilir.
Pompa alarmı çalınca ne yapılmalı?
Alarm susturulmadan önce neden belirlenmeli, damar yolu ve set kontrol edilmeli, sorun giderildikten sonra infüzyon yeniden başlatılmalıdır.
Pompa ayarlarını kim yapabilir?
Pompa ayarları, yetkilendirilmiş ve eğitim almış hemşireler tarafından yapılmalıdır.
Özet
Serum ve infüzyon pompası kullanımı, hemşirelikte yüksek dikkat ve sorumluluk gerektiren bir uygulamadır. Doğru ayar, düzenli izlem, alarm yönetimi ve hasta değerlendirmesi; ilaç ve sıvı tedavisinin güvenliğini doğrudan etkiler. İnfüzyon pompaları, doğru kullanıldığında hemşirenin en güçlü hasta güvenliği araçlarından biridir.
İlgili içerikler: İntravenöz ilaç uygulamaları, damar yolu bakımı, PCA pompası, hasta güvenliği, yüksek riskli ilaçlar.
