TÜİK’in 2025 yılına ilişkin “Sağlık Modülü” sonuçları, hanelerin özellikle muayene-tedavi, diş ve ilaç harcamalarında yaşadığı ekonomik baskıyı görünür kıldı. Modül, 2025’te Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması ile birlikte uygulandı; amaç, hanelerde 15 yaş ve üzerindeki fertlerin sağlık durumu ve bu alandaki harcamaların hane halkına getirdiği yükü tespit etmek olarak tanımlandı.
Muayene ve Tedavi: Her 10 Haneden 1’ine Yakını “Çok Yük” Diyor
Araştırma verilerine göre doktor muayene ve tedavi harcamaları, hanelerin:
- %6,1’i için “çok yük”,
- %50,2’si için “biraz yük”,
- %40,9’u için ise “yük getirmiyor”
olarak değerlendirildi. Bu tablo, sağlık hizmetine erişim kadar cebinden ödeme baskısının da hane bütçelerinde belirleyici olduğuna işaret ediyor. [oai_citation:1‡Medimagazin](https://medimagazin.com.tr/guncel/tuik-acikladi-saglik-harcamalari-hanelere-ne-kadar-yuk-getiriyor-119404)
Diş Harcamaları: Yük Algısı Daha Düşük, Harcama Yapmayan Oranı Yüksek
Diş muayene ve tedavi harcamalarında “yük” algısı muayene-tedaviye göre daha düşük görünse de, harcama yapmayanların oranı dikkat çekiyor:
- %5,3 “çok yük”,
- %37,2 “biraz yük”,
- %28,9 “yük getirmiyor”.
Öte yandan son 12 ay içinde hanelerin %28,6’sı diş muayenesi veya tedavisi için hiç harcama yapmadığını belirtti. Bu durum; “ihtiyaç olmadığı” kadar, bazı haneler için ertelenen/karşılanamayan diş hizmeti olasılığını da akla getiriyor.
İlaç Giderleri: “Biraz Yük” Diyenlerin Oranı Yarıyı Aşıyor
İlaç harcamaları da hane ekonomisinde önemli bir başlık olarak öne çıktı. TÜİK verilerine göre ilaç giderleri:
- %5 “çok yük”,
- %50,9 “biraz yük”
olarak ifade edilirken, hanelerin %44’ü ilaç harcamalarının “yük getirmediğini” söyledi. Son 12 ayda ilaç için harcama yapmadığını belirten hane oranı ise %0,1 oldu.
Son 12 Ayda Harcama Yapmayan Haneler: Hangi Kalemde Ne Kadar?
Araştırmada, son 12 ay içinde hiç harcama yapılmayan alanlar da paylaşıldı:
- %2,7 muayene veya tedavi için harcama yapmadı,
- %28,6 diş muayenesi/tedavisi için harcama yapmadı,
- %0,1 ilaç harcaması yapmadı.
Bu dağılım, diş sağlığında “harcama yapmama” oranının belirgin biçimde yüksek olduğunu gösteriyor.
Gelir Gruplarına Göre Fark: Yük Algısı Düşük Gelirde Daha Sert
TÜİK’in açıkladığı veriler, gelir grupları yükseldikçe “yük” algısının hafiflediğini ortaya koyuyor:
En düşük %20’lik gelir grubunda
- %62,9 doktor muayene ve tedavilerini “yük” olarak görüyor,
- %37,6 diş muayene ve tedavilerini “yük” olarak görüyor,
- %65,5 ilaç harcamalarını “yük” olarak görüyor.
En yüksek %20’lik gelir grubunda
- %53 doktor muayene ve tedavi harcamalarının “yük getirmediğini” belirtiyor,
- %38 diş muayene ve tedavi harcamalarının “yük getirmediğini” belirtiyor,
- %59,5 ilaç harcamalarının “yük getirmediğini” söylüyor.
Özellikle ilaçta, en düşük gelir diliminde “yük” algısının oldukça yüksek olması; kronik hastalık, düzenli ilaç kullanımı ve katkı payı/ilave ödeme gibi kalemlerin hane bütçesinde daha ağır hissedildiğine işaret ediyor.
Diş Harcaması Yapmama ve Gelir: Makas En Düşük Gelir Grubunda Açılıyor
Diş muayene ve tedavisine hiç harcama yapmayanların oranı gelir gruplarına göre düşüyor:
- 1. (%20) gelir grubunda: %45,4
- 2. (%20) gelir grubunda: %36,5
- 3. (%20) gelir grubunda: %32
- 4. (%20) gelir grubunda: %28,1
- 5. (%20) gelir grubunda: %25,5
Gelir arttıkça harcama yapmama oranının azalması, diş hizmetlerinde erişim/önceliklendirme tartışmalarını güçlendiren bir gösterge olarak öne çıkıyor.
Sağlık Modülü Sadece Harcamayı Değil, Yaşam Koşullarını da Ölçüyor
TÜİK’in aynı çalışma kapsamında paylaştığı bazı göstergeler, sağlık ekonomisi tartışmasına “yaşam tarzı ve iş koşulları” boyutunu da ekliyor:
Çalışma hayatında fiziksel yoğunluk
- %29,4 çoğunlukla oturarak,
- %45,5 ayakta durarak,
- %18,7 yürüyerek/orta düzey fiziksel aktiviteyle,
- %6,4 ağır iş/ağır fiziksel aktiviteyle çalışıyor.
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanlarda oturarak çalışma oranı %17,2 iken, risk altında olmayanlarda %31,7 olarak ölçüldü.
Boş zamanda fiziksel aktivite: Zaman ayırmayanlar çoğunlukta
15 yaş ve üzeri fertlerin olağan bir haftada iş dışında fiziksel aktiviteye zaman ayırmama oranı %63,3 oldu.
Günlük işlevlerde zorlanma: En çok görme ve yürüme
15 yaş ve üzeri fertlerin büyük bölümü temel alanlarda sorun yaşamadığını belirtirken, en çok zorlanılan faaliyetler sırasıyla:
- %17,3 ile görme,
- %15,2 ile yürüme,
- %12,6 ile bir şeyleri hatırlama
olarak kaydedildi. İletişim faaliyetlerinde zorlandığını söyleyenlerin oranı ise %2,2 olarak paylaşıldı.
Ne Anlama Geliyor?
TÜİK’in “Sağlık Modülü” verileri, hanelerin sağlık harcamalarında “yük” algısının yaygın olduğunu; bunun özellikle düşük gelir gruplarında daha belirgin hissedildiğini gösteriyor. Diş hizmetlerinde yüksek “harcama yapmama” oranı ise sağlık hizmetlerine erişimde fiyat/önceliklendirme etkisinin daha görünür olabileceğine işaret ediyor.
Not: Bu haber, TÜİK’in 2025 “Sağlık Modülü” verilerine ilişkin kamuya yansıyan açıklamalar esas alınarak hazırlanmıştır.
