Anafilaksi (Alerjik Şok) Bu plan, havayolunun ve dolaşımın hızlı değerlendirilmesi, adrenalin uygulaması ve yanıtın izlenmesi, bronkospazm/ödem yönetimi, tekrar reaksiyon (bifazik anafilaksi) açısından gözlem ve taburculukta oto-enjektör eğitimi ile tetikleyiciden kaçınmayı kapsayan, hemşirelik sürecüne dayalı bireyselleştirilmiş dinamik bir yol haritasıdır.

Anafilaksi bakım planı, dakikalar içinde yaşamı tehdit edebilen havayolu ödemi, bronkospazm ve dolaşım çöküşünü erken tanıyıp hızla müdahale etmeyi; oksijenlenmeyi ve perfüzyonu sürdürmeyi; ilaç tedavilerinin etkisini izlemeyi ve taburculukta tekrar atak riskini azaltacak eğitim ve güvenlik planını oluşturmayı hedefler.

0) Başlangıç Değerlendirmesi (İlk Dakikalar)

• Şikâyetler: ürtiker/anjiyoödem, hırıltı, ses kısıklığı, nefes darlığı, karın ağrısı, kusma, baş dönmesi/senkop
• Vital: TA/MAP, nabız, SpO₂, solunum sayısı
• Havayolu: stridor, dil/boğaz şişliği, salya artışı, konuşma güçlüğü
• Tetikleyici: gıda, ilaç, arı sokması, lateks, kontrast vb.
• Önceki anafilaksi, astım öyküsü, beta bloker kullanımı (yanıtı etkileyebilir)

1) Tanı: Havayolu açıklığında bozulma riski

Amaç/sonuç: Havayolu açık kalır; stridor/ödem ilerlemez.
Girişimler:

• Hastayı oturur pozisyona al; havayolunu değerlendir (ses kısıklığı/stridor).
• Oksijen uygula (hekim/kurum protokolüne göre) ve SpO₂’yi sık takip et.
• Entübasyon için hazırlık: airway seti, aspirasyon, acil ekip çağrısı (kötüleşmede). Değerlendirme: Stridor azalır/yok; SpO₂ stabil.

2) Tanı: Gaz değişiminde bozulma (bronkospazm)

Amaç: Hırıltı azalır; solunum sayısı ve eforu düşer; SpO₂ hedefte.
Girişimler:

• Akciğer sesleri ve solunum eforunu sık değerlendir.
• Nebül bronkodilatör (istemle) uygulanıyorsa yanıtını izle.
• Solunum kötüleşmesi, “sessiz göğüs”, konuşamama → acil bildirim. Değerlendirme: Wheezing azalır; solunum rahatlar.

3) Tanı: Etkisiz doku perfüzyonu / Şok riski

Amaç: TA/MAP stabil; kapiller dolum düzelir; bilinç korunur.
Girişimler:

• Hastayı supin, bacaklar elevasyon (hipotansiyonda); kusma riski varsa yan pozisyon.
• Geniş damar yolu aç; IV sıvı resüsitasyonunu isteme göre uygula.
• TA/MAP, nabız, mental durum, idrar çıkışını izle. Değerlendirme: TA yükselir; baş dönmesi azalır; perfüzyon düzelir.

4) Tanı: İlaç tedavisine bağlı yan etki riski (adrenalin vb.)

Amaç: Tedavi güvenle uygulanır; aritmi/hipertansiyon erken fark edilir.
Girişimler:

• Adrenalin sonrası nabız, TA, ritim izlem; göğüs ağrısı/çarpıntı sorgulama.
• IV uygulamalar varsa ekstravazasyon ve doz güvenliği.
• Antihistaminik/kortikosteroid veriliyorsa sedasyon/hiperglisemi vb. izle. Değerlendirme: Ciddi yan etki yok; belirtiler geriler.

5) Tanı: Anksiyete

Amaç: Kaygı azalır; tedaviye uyum artar.
Girişimler:

• Kısa net bilgilendirme; yanında kal; nefes koçluğu.
• Kalabalığı azalt; sakin ortam sağla. Değerlendirme: Ajitasyon azalır; hasta iş birliğinde.

6) Tanı: Bifazik anafilaksi riski (tekrar reaksiyon)

Amaç: Gözlem sürecinde kötüleşme erken yakalanır.
Girişimler:

• Klinik stabil olsa bile protokole uygun süre gözlem; vital bulguları aralıklı takip.
• Tekrar kaşıntı, hırıltı, hipotansiyon, karın semptomu olursa acil müdahale hazırlığı. Değerlendirme: Gözlemde nüks yok.

7) Taburculuk Eğitimi (En kritik bölüm)

Amaç: Hasta tekrar anafilakside doğru ve hızlı hareket eder.
Eğitim:

• Tetikleyici kaçınma ve etiket okuma (gıda/ilaç/lateks).
• Adrenalin oto-enjektör: ne zaman, nasıl; uygulamalı göster–geri yaptır.
• Acil başvuru: nefes darlığı, boğaz şişliği, bayılma, yaygın ürtiker.
• Alerji polikliniği/immünoloji kontrolü; kimlik kartı/bileklik önerisi. Değerlendirme: Hasta oto-enjektör kullanımını doğru gösterir, alarm bulgularını sayar.