Akut Pnömoni (Toplum Kökenli / Hastane Kökenli) Bu plan, oksijenlenmenin sürdürülmesi, sekresyon temizliği, ateş ve sıvı dengesinin yönetimi, antibiyotik tedavisine uyumun izlenmesi, aspirasyon ve sepsis gibi komplikasyonların erken tanınması ve taburculukta solunum egzersizi–ilaç uyumu–aşı danışmanlığını kapsayan hemşirelik sürecine dayalı dinamik bir yol haritasıdır.

Pnömoni bakım planı, alveollerdeki enfeksiyon/inflamasyonun yol açtığı gaz değişim bozukluğu ve sekresyon artışını yönetmeyi; hipoksi ve solunum yetmezliğini önlemeyi; uygun antibiyotik/tedavi sürecini güvenle yürütmeyi ve hastanın toparlanmasını hızlandırmayı hedefler.

0) Başlangıç Değerlendirmesi

• Şikâyetler: öksürük, balgam, dispne, göğüs ağrısı, ateş-titreme
• Vital: TA, nabız, SpO₂, solunum sayısı, ısı
• Oskültasyon: raller, ronki; solunum eforu
• Balgamın miktarı/rengi/kokusu
• Aspirasyon riski (yutma bozukluğu, bilinç değişikliği), KOAH/KY gibi ek hastalıklar
• Laboratuvar/görüntüleme trendi (ekip planına göre): WBC, CRP, akciğer grafisi vb.

1) Tanı: Gaz değişiminde bozulma

Amaç/sonuç: SpO₂ hedefte; dispne azalır; siyanoz/ajitasyon olmaz.
Girişimler:

• High Fowler pozisyonu; SpO₂ ve solunum sayısını sık izle.
• Oksijen tedavisi (hekim istemi) ve yanıt değerlendirme.
• Kötüleşme: artan solunum eforu, uyuklama, SpO₂ düşüşü → acil ekip bilgilendirme. Değerlendirme: SpO₂ stabil, solunum rahatlar.

2) Tanı: Etkisiz havayolu temizliği

Amaç: Sekresyon atımı artar; auskültasyon düzelir.
Girişimler:

• Etkili öksürme–derin nefes egzersizleri; mobilizasyonu destekle.
• Sıvı alımı uygunsa teşvik et; ağız bakımı.
• Nebül/bronş açıcı varsa (istemle) etkisini izle.
• Gerekirse aspirasyon (protokole göre). Değerlendirme: Balgam daha kolay çıkar; raller azalır.

3) Tanı: Hipertermi

Amaç: Ateş kontrol altına alınır; konfor artar.
Girişimler:

• Ateş takibi; antipiretik (istemle), ılık uygulamalar.
• Dehidratasyon ve taşikardi açısından vital yakın izlem. Değerlendirme: Ateş düşer; titreme azalır.

4) Tanı: Sıvı volümünde dengesizlik riski

Amaç: Hidrasyon korunur; koyu balgam azalır; hipotansiyon olmaz.
Girişimler:

• I/O izlemi; oral/IV sıvı planını uygula.
• Yaşlı/KY’de sıvı yüklenmesi bulgularını (ral artışı, dispne) takip et. Değerlendirme: Mukozalar nemli; TA stabil; balgam daha akışkan.

5) Tanı: Enfeksiyonun yayılımı / Sepsis riski

Amaç: Sepsis erken yakalanır; klinik kötüleşme olmaz.
Girişimler:

• Bilinç değişikliği, hipotansiyon, taşikardi, solunum sıkıntısı artışı → acil bildirim.
• Antibiyotiklerin zamanında uygulanması; alerji/yan etki izlemi.
• Kültür süreçlerinde aseptik yaklaşım (kurum akışına göre). Değerlendirme: Klinik stabil; inflamasyon bulguları azalır.

6) Tanı: Aktivite intoleransı

Amaç: Yorgunluk azalır; mobilizasyon kademeli artar.
Girişimler:

• Aktiviteyi böl; kısa sık dinlenmeler.
• Oksijenle mobilizasyon gerekiyorsa güvenli düzenleme. Değerlendirme: Nabız/dispne artmadan yürüyüş tolere edilir.

7) Taburculuk Eğitimi (Pnömoni sonrası)

Amaç: Tam iyileşme ve nüks/komplikasyonların önlenmesi.
Eğitim:

• Antibiyotiği tamamlama; yan etki ve alarm bulguları
• Solunum egzersizleri, bol sıvı (kısıt yoksa), istirahat
• Acil başvuru: artan dispne, göğüs ağrısı, hemoptizi, yüksek ateş, bilinç değişikliği
• Risk grubunda aşı danışmanlığı (grip/pnömokok) için yönlendirme