Hastanelerde görev yapan hemşirelerin öğle arası ve dinlenme hakları, Sağlık Bakanlığı’nın 2014/1 sayılı genelgesiyle düzenleniyor. Genelgeye göre sağlık çalışanlarına 12.00–13.00 saatleri arasında dinlenme süresi verilmesi esas alınırken, hizmet nedeniyle bu süreyi kullanamayan personel için erken çıkış uygulaması da öngörülüyor.
Sağlık hizmetlerinin kesintisiz yürütüldüğü hastanelerde hemşirelerin yemek molası kullanıp kullanamayacağı ve öğle arasında çalışmak zorunda kalan personelin hangi haklara sahip olduğu merak ediliyor. Konuya ilişkin düzenleme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Sağlık Bakanlığı’nın Sağlık Personelinin Öğle Yemek Tatili konulu 2014/1 sayılı genelgesinde yer alıyor.
Hemşirelerin Öğle Arası Hakkı Var mı?
Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan 2014/1 sayılı genelgeye göre, Bakanlığa bağlı yataklı sağlık tesislerinde çalışan personele, sağlık hizmetlerini aksatmamak koşuluyla 12.00 ile 13.00 saatleri arasında yemek ve dinlenme süresi verilmesi esas kabul ediliyor.
Bu düzenleme yalnızca belirli bir meslek grubunu değil, genelgenin kapsamındaki sağlık personelini ilgilendiriyor. Dolayısıyla hemşirelerin de öğle dinlenmesinden yararlanması genel kural olarak öngörülüyor.
Ancak hastanelerin kesintisiz hizmet sunma zorunluluğu nedeniyle öğle molasının kullanım şekli, personelin çalıştığı birime ve hizmetin gereklerine göre farklılık gösterebiliyor.
Öğle Arasını Kullanamayan Hemşire Bir Saat Erken Çıkabilir mi?
2014/1 sayılı genelgede, özellikle sağlık hizmetlerinin kesintisiz sürdürüldüğü birimlerde çalışan personel için ayrı bir düzenleme bulunuyor.
Buna göre yoğun bakım, ameliyathane, acil servis ve doğumhane gibi birimlerde çalışan, hizmetin gereği olarak öğle dinlenmesinden yararlanamayan ve bu durumu idarece tespit edilen personele mesai bitiminden bir saat önce izin verilmesi öngörülüyor.
Ancak bir saat erken çıkış uygulaması, bu birimlerde çalışan herkes için koşulsuz ve otomatik bir hak anlamına gelmiyor. Personelin dinlenme süresini hizmet nedeniyle kullanamamış olması ve bu durumun idare tarafından tespit edilmesi gerekiyor.
Hangi Birimlerde Çalışan Hemşireler Erken Çıkıştan Yararlanabilir?
Genelgede, hizmetin niteliği nedeniyle öğle dinlenmesinin kullanılamayabileceği birimler arasında şu alanlara yer veriliyor:
- Acil servisler
- Yoğun bakım üniteleri
- Ameliyathaneler
- Doğumhaneler
- Benzer şekilde kesintisiz hizmet sunulması gereken diğer birimler
Bu birimlerde çalışılması tek başına erken çıkış için yeterli olmayıp, genelgede belirtilen koşulların gerçekleşmesi gerekiyor.
Yemek Molasını Dönüşümlü Kullanan Hemşireler İçin 30 Dakika Erken Çıkış Düzenlemesi
Genelgede, öğle saatlerinde hizmetin kesintiye uğramaması amacıyla personelin dönüşümlü olarak yemek molasına çıkarıldığı birimler için de düzenleme bulunuyor.
Bu kapsamda, yemek için dönüşümlü izin verilebilen personele öğle dinlenme süresinden arta kalan izin süresinin mesai sonunda kullandırılarak, mesai bitiminden yarım saat önce izin verilmesi öngörülüyor.
Dolayısıyla genelgede, öğle dinlenmesini hiç kullanamayan personel için bir saat, dönüşümlü yemek molası uygulanan personel için ise belirtilen koşullarda yarım saat erken çıkış düzenlemesi yer alıyor.
Hemşire Öğle Arasını Kullanamadığında Ne Yapmalı?
Öğle dinlenmesini hizmet nedeniyle kullanamayan hemşirelerin, çalıştıkları birimdeki uygulamanın genelgeye uygun olup olmadığını öğrenmeleri önem taşıyor.
Bu kapsamda personel;
- Öğle dinlenmesinin hangi saatlerde ve nasıl kullandırıldığını öğrenebilir.
- Dinlenme süresini kullanamadığı durumların idare tarafından tespit edilmesini talep edebilir.
- Erken çıkış uygulamasına ilişkin kurum içi düzenlemeleri yazılı olarak sorabilir.
- Haklarının kullandırılmadığını düşünmesi halinde başhemşirelik veya hastane başhekimliğine yazılı başvuruda bulunabilir.
Erken çıkışın personel tarafından kendiliğinden uygulanması yerine, ilgili idari düzenleme ve tespitler doğrultusunda hareket edilmesi gerekiyor.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Ne Diyor?
Hemşirelerin çalışma saatleri ve dinlenme süreleri bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 99, 100 ve 101’inci maddeleri de önem taşıyor.
Kanunun 99’uncu maddesinde devlet memurlarının haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat şeklinde düzenlenirken, 100’üncü maddesinde günlük çalışmanın başlangıç ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süresinin belirlenmesine ilişkin esaslar yer alıyor.
101’inci maddede ise günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği belirtiliyor.
Bu nedenle hemşirelerin öğle molası uygulamasının değerlendirilmesinde hem genelge hükümlerinin hem de ilgili kurumun çalışma ve vardiya düzeninin birlikte dikkate alınması gerekiyor.
Hastanelerde Öğle Molasının Tamamen Kaldırılması Mümkün mü?
Sağlık hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesi, personelin dinlenme ihtiyacının göz ardı edilmesi anlamına gelmiyor. Genelge, hizmetin aksatılmaması ile sağlık çalışanlarının yemek ve dinlenme sürelerinden yararlanması arasında bir düzen kurulmasını amaçlıyor.
Bu çerçevede hastane yönetimlerinin personel planlaması yaparken birimlerin iş yükünü, hasta güvenliğini ve çalışanların dinlenme sürelerini birlikte değerlendirmesi önem taşıyor.
Özellikle yeterli personel bulunmadığı gerekçesiyle öğle arasını kullanamayan hemşirelerin durumunda, genelgenin erken çıkışa ilişkin hükümleri gündeme gelebiliyor.
Genelgede Öne Çıkan Üç Temel Düzenleme
- 12.00–13.00: Yataklı sağlık tesislerinde hizmeti aksatmamak kaydıyla yemek ve dinlenme süresi verilmesi esas.
- 1 saat erken çıkış: Yoğun bakım, ameliyathane, acil servis ve doğumhane gibi birimlerde hizmet nedeniyle öğle dinlenmesini kullanamayan ve durumu idarece tespit edilen personel için öngörülüyor.
- 30 dakika erken çıkış: Kesintisiz hizmet veren birimlerde dönüşümlü yemek izni kullanılan personele ilişkin genelgede belirtilen uygulama.
Öğle Molası Uygulamasında İdarenin Sorumluluğu Önem Taşıyor
Sağlık Bakanlığı’nın 2014/1 sayılı genelgesi, sağlık personeli arasında eşitliğin ve adaletin sağlanmasını düzenlemenin gerekçeleri arasında gösteriyor.
Bu nedenle öğle dinlenmesi ve erken çıkış uygulamalarının kişisel tercihlerden ziyade mevzuat, hizmetin gerekleri ve idari tespitler doğrultusunda yürütülmesi önem taşıyor.
Sonuç olarak hemşirelerin öğle arası bulunmadığı yönündeki genel bir yaklaşım mevzuattaki düzenlemeleri tam olarak yansıtmıyor. Sağlık hizmetlerinin kesintisiz sürdürülmesi esas olmakla birlikte, dinlenme süresini kullanamayan personel için genelgede belirli koşullara bağlı erken çıkış hükümleri bulunuyor.
Hukuki not: Haberde yer verilen hükümler, kamu sağlık tesislerindeki ilgili personel ve çalışma düzeni bakımından değerlendirilmelidir. Somut olaylarda personelin istihdam statüsü, vardiya sistemi ve güncel idari düzenlemeler dikkate alınmalıdır.
Hemsireler.Net Haber Merkezi
