Dünya Sağlık Örgütüne göre küresel hemşire açığı azalsa da 2030’da 4,1 milyon düzeyinde kalacak; ebelikteki yaklaşık 900 bin kişilik açık da sağlık sistemlerini zorluyor.
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) 11 Ağustos 2026 tarihinde güncellediği hemşirelik ve ebelik verileri, sağlık iş gücündeki artışa rağmen küresel personel açığının önümüzdeki yıllarda da kapanmayacağını gösterdi.
DSÖ verilerine göre 2018 yılında 27,9 milyon olan dünyadaki hemşire sayısı, 2023 yılında 29,8 milyona yükseldi. Küresel hemşire açığı ise 2020’deki 6,2 milyon seviyesinden 2023’te 5,8 milyona geriledi.
Mevcut eğilimlerin sürmesi halinde dünyadaki hemşire sayısının 2030 yılında yaklaşık 36 milyona ulaşması bekleniyor. Buna rağmen sağlık hizmetlerinin gereksinim duyduğu hemşire sayısıyla mevcut iş gücü arasındaki farkın 4,1 milyon olarak kalacağı tahmin ediliyor.
Açık 2030’da Başlamayacak
DSÖ’nün projeksiyonu, 2030 yılında birdenbire hemşire kıtlığı yaşanacağı anlamına gelmiyor. Küresel hemşire açığı bugün zaten devam ediyor. Raporda, eğitim ve istihdam yatırımları sayesinde açığın azalacağı ancak tamamen kapanmayacağı belirtiliyor.
Açığın yaklaşık yüzde 70’inin DSÖ Afrika Bölgesi ile Doğu Akdeniz Bölgesi’nde yoğunlaşması bekleniyor.
Hemşirelerin Dağılımında Büyük Eşitsizlik
Dünyadaki hemşirelerin yaklaşık yüzde 78’i, küresel nüfusun yalnızca yüzde 49’unu barındıran ülkelerde çalışıyor. Yüksek gelirli ülkeler dünya nüfusunun yüzde 17’sine sahip olmasına rağmen hemşirelerin yüzde 46’sını istihdam ediyor.
Yüksek ve düşük gelirli ülkeler arasındaki hemşire yoğunluğu farkının on kata kadar çıkabildiği bildiriliyor. Bu durum özellikle düşük gelirli ülkelerde temel sağlık hizmetlerine erişimi güçleştiriyor.
Dünyada Yaklaşık 900 Bin Ebe Açığı Var
DSÖ, dünya genelinde yaklaşık 2,2 milyon ebenin görev yaptığını ve mevcut ebe açığının yaklaşık 900 bin olduğunu açıkladı.
Dünya Ebelik Durumu Raporu’ndaki önceki projeksiyona göre ebe açığının 2030 yılında yaklaşık 750 bine gerilemesi bekleniyor. Ancak bu tahmin de ebelik hizmetlerindeki personel ihtiyacının 2030’da tamamen karşılanamayacağını gösteriyor.
Türkiye OECD Ortalamasının Altında
Sağlık Bakanlığının 2024 Sağlık İstatistikleri Yıllığı’na göre Türkiye’de tüm sektörlerde 264 bin 857 hemşire ve 61 bin 618 ebe görev yapıyor.
Türkiye’de her 100 bin kişiye toplam 381 hemşire ve ebe düşüyor. Aynı rapordaki uluslararası karşılaştırmada OECD35 ortalaması 100 bin kişide 1.000 hemşire ve ebe olarak gösteriliyor. Türkiye, karşılaştırmaya alınan ülkeler arasında en düşük personel yoğunluğuna sahip ülke konumunda bulunuyor.
Karşılaştırmadaki ülkelerin veri yılları ve personel tanımları arasında bazı farklılıklar bulunsa da sonuçlar Türkiye ile OECD ortalaması arasındaki belirgin farkı ortaya koyuyor.
Emeklilik ve Göç Personel Açığını Etkiliyor
Dünya genelindeki hemşirelerin yüzde 19’u 55 yaş ve üzerinde bulunuyor. Çoğunluğu yüksek gelirli olan 20 ülkede, önümüzdeki on yılda emekli olması beklenen hemşire sayısının mesleğe yeni başlayanların sayısını aşabileceği belirtiliyor.
Dünyadaki her yedi hemşireden biri doğduğu ülkenin dışında çalışıyor. Yüksek gelirli ülkelerde yabancı doğumlu hemşirelerin oranı yüzde 23’e ulaşıyor.
Ancak küresel personel açığı, her ülkede otomatik olarak iş, çalışma izni veya vize verileceği anlamına gelmiyor. Yurt dışında çalışmak isteyen hemşire ve ebelerin diploma denkliği, mesleki kayıt, dil yeterliliği ve göçmenlik koşullarını ayrıca karşılaması gerekiyor.
DSÖ’den Ülkelere Çalışma Koşulları Çağrısı
DSÖ; yalnızca mezun sayısının artırılmasının yeterli olmadığını, mezunların sürdürülebilir kadrolarda istihdam edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Ülkelere hemşire ve ebe istihdamını artırma, ücret ve çalışma koşullarını iyileştirme, çalışanları şiddetten koruma, ruh sağlığı desteği sağlama ve uluslararası personel alımını etik kurallara uygun yürütme çağrısı yapılıyor.
Veriler, 2030’un hemşire ve ebe açığının başlayacağı tarih değil, gerekli önlemler alınmadığı takdirde mevcut açığın milyonlar düzeyinde devam edeceği kritik bir eşik olduğunu gösteriyor.
Hemsireler.Net Haber Merkezi
