Türkiye’de antibiyotik direnci, enfeksiyon hastalıklarının tedavisini giderek zorlaştırıyor. Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Ezgi Gülten, çoklu antibiyotik direnci gösteren bakteriler nedeniyle bazı hastalarda etkili tedavi seçeneklerinin kalmadığını belirterek ciddi uyarılarda bulundu.
Türkiye Antibiyotik Direncinde Avrupa’nın En Sorunlu Ülkeleri Arasında
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ezgi Gülten, Türkiye’deki antimikrobiyal direnç sorununa ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
Gülten, 2018-2019 döneminde yayımlanan OECD verilerine atıfta bulunarak Türkiye’nin Avrupa ülkeleri arasında antimikrobiyal direnç açısından ilk sırada yer aldığını ifade etti.
Antibiyotiklerin gereksiz ve hatalı kullanımının bakterilerde direnç gelişimini hızlandırdığını belirten Gülten, bu durumun yalnızca bireysel hastaları değil, toplumun tamamını ilgilendiren önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu vurguladı.
Dirençli Bakteriler Nedeniyle Bazı Hastalar Tedavi Edilemiyor
Antibiyotik direncinin en ciddi sonuçları hastanelerde ortaya çıkıyor. Özellikle çoklu ilaç direncine sahip bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlarda kullanılabilecek ilaç seçenekleri giderek azalıyor.
Doç. Dr. Gülten, hastanelerde karşılaşılan Klebsiella pneumoniae ve Acinetobacter baumannii gibi dirençli bakterilerin bazı hastalarda tedaviyi son derece güçleştirdiğini, hatta tedavi edilemeyen vakalarla karşılaşılabildiğini açıkladı.
Bu mikroorganizmaların özellikle kan dolaşımı enfeksiyonları ve sepsis gibi ağır klinik tablolarda yaşamı tehdit edebildiğine dikkat çekildi.
Ağızdan Kullanılan Antibiyotikler Yetersiz Kalabiliyor
Antibiyotik direncinin artması, hastaların tedavi süreçlerini de doğrudan etkiliyor. Daha önce ağızdan alınan ilaçlarla kontrol altına alınabilen bazı enfeksiyonlarda artık hastaneye yatış ve damar yoluyla antibiyotik tedavisi gerekebiliyor.
Bu durum hastanede yatış sürelerini, sağlık hizmetlerinin maliyetini ve hastaların günlük yaşamındaki zorlukları artırabiliyor.
34 Merkezli Araştırmada Dikkat Çeken Sonuç
Gülten, KLİMİK Antibiyotik Direnci Çalışma Grubu tarafından 34 merkezin katılımıyla yürütülen ve henüz yayımlanmayan bir araştırmanın ön bulgularını da paylaştı.
Araştırmada, Dünya Sağlık Örgütünün kullanımının sınırlandırılmasını önerdiği rezerv grubu antibiyotiklerin kullanım oranının bazı merkezlerde yüzde 70’e kadar çıkabildiği belirtildi.
Uzmanlar, kritik öneme sahip bu ilaçların gereksiz kullanımının gelecekteki tedavi seçeneklerini daha da azaltabileceği konusunda uyarıyor.
Gereksiz Antibiyotik Kullanımı Direnci Artırıyor
Antibiyotik direncinin gelişmesinde en önemli etkenlerden biri, ilaçların hekim önerisi dışında kullanılması olarak gösteriliyor.
Özellikle grip, nezle ve diğer viral üst solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotik kullanılması, evde kalan ilaçların yeniden alınması veya başka bir kişiye reçete edilen antibiyotiğin kullanılması dirençle mücadeleyi olumsuz etkiliyor.
Antibiyotikler virüslere karşı etkili olmadığından, bu ilaçların yalnızca gerekli görülen bakteriyel enfeksiyonlarda uygun dozda ve hekim tarafından belirlenen sürede kullanılması gerekiyor.
Antibiyotik Tüketiminde Azalma Var Ancak Risk Sürüyor
Türkiye’de antibiyotik kullanımının kontrol altına alınması amacıyla son yıllarda çeşitli düzenlemeler hayata geçirildi.
Reçete takip uygulamaları ve antibiyotiklerin reçetesiz satışının engellenmesi bu kapsamda atılan önemli adımlar arasında bulunuyor.
Doç. Dr. Gülten, son 10 yılda ayaktan tedavi gören hastalarda antibiyotik tüketiminin yaklaşık yüzde 25 azaldığını belirterek buna rağmen dirençle mücadelede daha kapsamlı önlemlere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Antibiyotik Direncine Karşı Ortak Mücadele Çağrısı
Uzmanlara göre antibiyotik direncini önlemek için yalnızca ilaç kullanımını düzenlemek yeterli değil. Hastanelerde enfeksiyon kontrol uygulamalarının güçlendirilmesi, uygun antibiyotik seçimi, mikrobiyolojik tanı olanaklarının geliştirilmesi ve direnç verilerinin düzenli izlenmesi büyük önem taşıyor.
El hijyeninin sağlanması, aşılama programlarına uyulması ve antibiyotiklerin bilinçli kullanılması da enfeksiyonların yayılmasını ve direnç gelişimini azaltmaya yardımcı olabilecek temel önlemler arasında yer alıyor.
Türkiye’de 2026-2030 dönemini kapsayan antimikrobiyal dirençle mücadele çalışmalarının, insan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte ele alan Tek Sağlık yaklaşımıyla yürütülmesi hedefleniyor.
Uzmanlar, mevcut antibiyotiklerin etkinliğinin korunamaması halinde bugün tedavi edilebilen enfeksiyonların gelecekte çok daha ağır sonuçlara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: Medimagazin, 18 Kasım 2026. Doç. Dr. Ezgi Gülten’in değerlendirmelerinden derlenmiştir.
