Türkiye’de sağlık hizmetlerinin en büyük meslek gruplarından biri olan hemşireler, sayısal güçlerine rağmen sağlık politikalarının belirlendiği karar mekanizmalarında yeterince temsil edilmediklerini belirtiyor. Hemşirelerin yasal temsil gücüne sahip bağımsız bir meslek kuruluşuna kavuşması için “Hemşireler Birliği” çağrısı yapıldı.
Hemşire Ömer Bozoğlu tarafından kaleme alınan değerlendirmede, sağlık hizmetinin kesintisiz biçimde sürdürülmesinde temel görev üstlenen hemşirelerin; Sağlık Bakanlığı komisyonlarında, hastane yönetimlerinde, mesleki düzenlemelerde ve özlük haklarına ilişkin karar süreçlerinde etkili biçimde temsil edilmediği vurgulandı.
Resmî verilere göre 264 bin 857 hemşire görev yapıyor
Kamuoyunda Türkiye’de yaklaşık 350 bin hemşire bulunduğu ifade edilse de Sağlık Bakanlığının 2024 yılı verilerine göre kamu, üniversite ve özel sağlık kuruluşlarında toplam 264 bin 857 hemşire görev yapıyor. Buna 61 bin 618 ebe de eklendiğinde hemşire ve ebe sayısı toplam 326 bin 475’e ulaşıyor.
Bu büyüklüğe rağmen hemşirelerin yalnızca çalışma koşullarıyla ilgili düzenlemelerde değil, doğrudan hasta bakımını ilgilendiren sağlık politikalarının hazırlanmasında da yeterli söz hakkına sahip olmadığı eleştiriliyor.
Türkiye, hemşire sayısında OECD ortalamasının çok gerisinde
OECD’nin 2025 verilerine göre Türkiye’de her bin kişiye 2,9 aktif hemşire düşerken OECD ortalaması 9,2 seviyesinde bulunuyor. Türkiye; Kolombiya ve Meksika ile birlikte nüfusa oranla hemşire sayısının en düşük olduğu OECD ülkeleri arasında yer alıyor.
Hemşire sayısının düşük olması mevcut çalışanların iş yükünün artmasına, dinlenme sürelerinin azalmasına, tükenmişliğe ve hasta bakımında hata riskinin yükselmesine neden olabilecek önemli bir sorun olarak değerlendiriliyor. Buna karşın hemşirelerin kendi mesleki standartlarını ve çalışma koşullarını belirleyen süreçlerde etkili bir kurumsal temsil gücünün bulunmaması dikkat çekiyor.
Dernek yapısı yeterli görülmüyor
Hemşirelik alanında faaliyet gösteren dernekler mesleki ve bilimsel çalışmalar yürütse de bu kuruluşların kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarının sahip olduğu yasal yetkilere sahip olmadığı belirtiliyor. Bu nedenle derneklerin ücret, özlük hakkı, meslek standardı, etik denetim ve sağlık politikaları konusunda bağlayıcı karar alma gücü bulunmuyor.
Anayasa’nın 135’inci maddesi, belli bir mesleğe mensup kişilerin ortak ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak ve meslek disiplinini korumak amacıyla kanunla kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları kurulabilmesine imkân tanıyor.
Hemşireler Birliği hangi görevleri üstlenebilir?
Kurulması talep edilen Hemşireler Birliğinin; hemşirelik mesleğinin ulusal standartlarını belirlemesi, sağlık politikalarının oluşturulduğu komisyonlarda hemşireleri temsil etmesi, mesleki etik ve yetki sınırlarını koruması, şiddet ve mobbing vakalarında çalışanlara hukuki destek sağlaması bekleniyor.
Böyle bir yapının ayrıca hemşirelerin ücret, çalışma süresi, nöbet, görevlendirme, mesleki özerklik ve özlük haklarıyla ilgili düzenlemelerde doğrudan söz sahibi olmasını sağlayabileceği ifade ediliyor.
Temsil sorunu hasta güvenliğini de etkiliyor
Hemşirelerin karar mekanizmalarında bulunmaması yalnızca bir meslek grubunun temsil sorunu olarak görülmüyor. Hastanın başında günün 24 saati bakım hizmeti sunan hemşirelerin saha tecrübelerinin yönetime aktarılmaması; personel planlamasından nöbet düzenine, yoğun bakım standartlarından hasta güvenliği uygulamalarına kadar birçok alanda eksik kararlar alınmasına yol açabiliyor.
Hemşirelik camiasından yükselen çağrının merkezinde ise açık bir talep bulunuyor: Hemşireler, başka meslek gruplarının altında veya yalnızca “yardımcı personel” olarak değerlendirilmeyen, bilimsel ve bağımsız bir sağlık mesleği olarak yasal temsil gücüne kavuşmak istiyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi ile Sağlık Bakanlığının, yüz binlerce hemşireyi ilgilendiren bu temsil sorununu gündemine alarak kamu kurumu niteliğinde bir Hemşireler Birliğinin kurulması için yasal çalışma başlatması bekleniyor.
Hemsireler.Net Haber Merkezi
